જીજ્ઞેશ સુરતમાં એક કાપડની ટ્રેડિંગ ફર્મમાં એકાઉન્ટ્સ સંભાળે છે અને મહિને ₹50,000 હાથમાં આવે છે. ગયા રવિવારે એણે એક નાની હેચબેકની ટેસ્ટ ડ્રાઇવ લીધી, અને સોમવાર સાંજ સુધીમાં ડીલરના ફાઇનાન્સ ડેસ્ક પરથી હા આવી ગઈ: ₹6 લાખની લોન, પાંચ વર્ષ માટે મહિને ₹12,455. ડેસ્ક પર કોઈએ ના પૂછ્યું કે ભાડું કેટલું છે, બહેનના લગ્ન માટે લીધેલી પર્સનલ લોન કેટલી બાકી છે, કે ક્રેડિટ કાર્ડ પર ફોનના હપ્તા ચાલે છે કે નહીં. બધું ભેગું કરો તો એની EMI મહિને ₹23,355 થાય. પગારના 46.7%, અને લોન આપનારને એમાં કોઈ વાંધો નહોતો.
તો ખરેખર કેટલી EMI પોસાય? બેંકનો જવાબ અને સાચો જવાબ બે અલગ આંકડા છે. લોન આપનારા સામાન્ય રીતે તમારી બધી EMI મળીને આવકના 40%થી 50% સુધી જવા દે છે. પણ જે ઘરના બજેટમાં ભાડું પણ ભરવાનું છે, ઇમરજન્સી ફંડ પણ બનાવવાનું છે અને SIP પણ ચાલુ રાખવી છે, એ બજેટ સામાન્ય રીતે ઓછો આંકડો કહે છે. નીચે બંને આંકડા, લાઇન બાય લાઇન, ₹50,000 અને ₹1 લાખના માસિક ટેક-હોમ પગાર પર ગણ્યા છે.
₹50,000 અને ₹1 લાખ પર ટૂંકો જવાબ
જાણીતા ટકા રૂપિયામાં કેટલા થાય એ જુઓ. અહીં "EMI" એટલે તમે ભરો છો એ બધી EMI ભેગી: હોમ લોન, કાર લોન, પર્સનલ લોન, ક્રેડિટ કાર્ડની EMI, બધું.
| ટેક-હોમનો ભાગ | ₹50,000 પર | EMI પછી બચે | ₹1,00,000 પર | EMI પછી બચે |
|---|---|---|---|---|
| 30% | ₹15,000 | ₹35,000 | ₹30,000 | ₹70,000 |
| 40% (સામાન્ય નિયમ) | ₹20,000 | ₹30,000 | ₹40,000 | ₹60,000 |
| 50% (બેંકની સામાન્ય રેન્જની ટોચ) | ₹25,000 | ₹25,000 | ₹50,000 | ₹50,000 |
EMIની કોલમ નહીં, "બચે" વાળી કોલમ જુઓ. જીવનનું બાકીનું બધું એમાંથી જ નીકળવાનું છે: ભાડું, કરિયાણું, સ્કૂલ ફી, મા-બાપની દવા, ઇન્શ્યોરન્સ, બચત. ₹50,000 પર 30% અને 50% વચ્ચેનો ફરક મહિને ₹10,000 છે. ઘણા ઘરોમાં આખું કરિયાણાનું બિલ એટલું જ હોય.
મોટા ભાગના નોકરિયાત માટે ચાલે એવો અંદાજ: ઘર પોતાનું હોય તો બધી EMI મળીને ટેક-હોમના 40%ની અંદર રાખો, અને ભાડે રહેતા હો તો એનાથી ઘણી ઓછી. બેંકના 50%ને ટાર્ગેટ નહીં, કદી ન અડવાની છત ગણો.
દરેક EMI ગણાય, ₹3,000ના ફોનની પણ
લોકો "કેટલી EMI પોસાય" પૂછે ત્યારે મનમાં એક જ લોન હોય છે. બેંક એમ નથી વિચારતી. એ તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ કાઢે છે, અને તમારા નામે જે કંઈ છે એ બધું એમાં દેખાય છે. આ બધું ગણો:
- હોમ લોન અને ટોપ-અપ લોનની EMI, જેમાં તમે ફક્ત કો-બોરોઅર હો એવી લોન પણ.
- કાર અને ટુ-વ્હીલર લોન.
- પર્સનલ લોન, એપ પરથી લીધેલી નાની લોન અને બે ક્લિકમાં લીધેલી "પ્રી-અપ્રૂવ્ડ" લોન પણ.
- ક્રેડિટ કાર્ડની EMI: ફોન, TV, ફ્લાઇટની ટિકિટ જે તમે EMIમાં ફેરવી. "નો કોસ્ટ" EMI પણ EMI જ છે. એ ખરેખર કેટલામાં પડે એ નો કોસ્ટ EMI અને ડેબિટ કાર્ડ પર EMIમાં ગણ્યું છે.
- દુકાનના કાઉન્ટર પરથી લીધેલી કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ લોન, અને મહિને હપ્તો હોય એવી એજ્યુકેશન કે ગોલ્ડ લોન.
EMI ન હોય તોય ક્રેડિટ કાર્ડ ગણાય છે. અમુક લોન આપનારા કાર્ડના મિનિમમ અમાઉન્ટ ડ્યુને પણ મહિનાની જવાબદારીમાં ગણે છે. અને અમુક ભાડું પણ ગણે છે, જે વાજબી છે, કારણ કે ભાડું પણ EMIની જેમ દર મહિને ખાતામાંથી જાય છે.
નાની EMI એક એક કરીને જુઓ તો નિર્દોષ લાગે. પણ બેંક માટે બંધાયેલા પૈસા એટલે બંધાયેલા પૈસા. 8%એ 20 વર્ષ ગણો તો ₹3,000ની ફોનની EMI ચાલે ત્યાં સુધી બેંક આશરે ₹3.59 લાખ ઓછી હોમ લોન આપે. એટલે આવતા થોડા મહિનામાં હોમ લોનની અરજી કરવાની હોય, તો નાની EMI પહેલાં પૂરી કરી દો.
બેંક કેટલું માન્ય રાખે: FOIR, અને આંકડો કેમ બદલાય
આવકનો જેટલો ભાગ EMIમાં જાય એને બેંકવાળા FOIR કહે છે, એટલે ફિક્સ્ડ ઓબ્લિગેશન ટુ ઇન્કમ રેશિયો. હોમ, કાર કે પર્સનલ લોન માટે RBIનો કોઈ નિયમ એક FOIR નક્કી નથી કરતો. દરેક લોન આપનાર પોતાની ક્રેડિટ પોલિસીમાં પોતાની લિમિટ રાખે, અને જે આંકડા જાહેર થાય છે એ રેન્જ છે.
- ઉજ્જીવન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકનો લેખ 40%થી નીચેના FOIRને સારો ગણે છે, કહે છે કે અમુક લોન આપનારા 50% સુધી માન્ય રાખે, અને 50%થી ઉપરનાને ઊંચું જોખમ ગણે છે. એ ભાડું અને ક્રેડિટ કાર્ડના પેમેન્ટને પણ ફિક્સ્ડ જવાબદારીમાં ગણાવે છે.
- ઉત્કર્ષ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકનું હોમ લોન FOIR વિશેનું પેજ (ઓગસ્ટ 2026) કહે છે કે મોટા ભાગની ભારતીય બેંકો અને NBFC નેટ કે ગ્રોસ માસિક આવકના આશરે 40%થી 50%ની રેન્જમાં કામ કરે છે, અને એ લોન આપનાર અને આવકના સ્લેબ પ્રમાણે બદલાય છે.
"નેટ કે ગ્રોસ" પર ધ્યાન આપો. અમુક લોન આપનારા તમારી EMIને ગ્રોસ પગારથી, એટલે PF અને ટેક્સ કપાતા પહેલાંના પગારથી ભાગે છે. એનાથી એ જ EMI નાની દેખાય. જીજ્ઞેશના આંકડામાં ગ્રોસ પગાર ₹53,250 છે, એટલે ગ્રોસના 50% ₹26,625 થાય, જ્યારે ટેક-હોમ પર ₹25,000. પ્લાનિંગ ટેક-હોમ પર જ કરો. ખાતામાં ખરેખર એ જ પૈસા આવે છે.
RBI એક જગ્યાએ પાકી મર્યાદા લખે છે. એના માઇક્રોફાઇનાન્સ ફ્રેમવર્ક મુજબ વર્ષે ₹3 લાખ સુધી કમાતા ઘરના બધા લોનના હપ્તા મળીને મહિનાની આવકના 50%થી વધી ન શકે. એ નિયમ સૌથી ગરીબ લોન લેનારને બચાવવા માટે છે. ત્યાં પણ રેગ્યુલેટરે 50%ને મહત્તમ મર્યાદા રાખી છે, આરામદાયક લેવલ નહીં.
કાર લોન માટે બેંક શું જુએ એ ₹30,000, ₹50,000 અને ₹1 લાખના પગાર પર કાર લોન કેટલી મળેમાં છે. હોમ લોન માટે દરેક પગાર પર કેટલી લોન મળે એ અમારા આવનારા લેખ ₹50,000ના પગાર પર હોમ લોનમાં આવશે. હોમ લોન એલિજિબિલિટી કેલ્ક્યુલેટરમાં તમે FOIR જાતે નક્કી કરી શકો, ચાલુ EMI ઉમેરી શકો અને લોનની રકમ કેટલી ઘટે એ જોઈ શકો.
કયો પગાર? ટેક-હોમ, CTC નહીં
આ લેખમાં દરેક રૂપિયાનો આંકડો માસિક ટેક-હોમ છે: PF, પ્રોફેશનલ ટેક્સ અને TDS કપાયા પછી બેંક ખાતામાં જે આવે એ. તમારો CTC ઘણો મોટો આંકડો છે, પણ એનાથી EMI નથી ભરાતી.
ઇન-હેન્ડ સેલરી કેલ્ક્યુલેટર બતાવે છે કે આપણા બે પગાર લગભગ ક્યાંથી આવે. અહીં FY 2026-27ની નવી ટેક્સ રિજીમ, CTCના અડધા જેટલો બેઝિક પગાર, ₹25,000ની વેજ સીલિંગ પર PF અને ₹200 પ્રોફેશનલ ટેક્સ ગણ્યા છે:
| વાર્ષિક CTC | મહિનાનો ગ્રોસ | તમારો PF | ઇન્કમ ટેક્સ | મહિને હાથમાં |
|---|---|---|---|---|
| ₹6.75 લાખ | ₹53,250 | ₹3,000 | શૂન્ય | ₹50,050 |
| ₹12.75 લાખ | ₹1,03,250 | ₹3,000 | શૂન્ય | ₹1,00,050 |
બંનેને ઇન્કમ ટેક્સ નથી લાગતો, કારણ કે ટેક્સેબલ આવક ₹12 લાખથી નીચે રહે છે અને ત્યાં સુધી નવી રિજીમની રિબેટ આખો ટેક્સ સાફ કરી દે છે. તમારું સ્ટ્રક્ચર અલગ હશે, એટલે સેલરી સ્લિપ જોઈ લો.
બોનસ, ઇન્સેન્ટિવ અને વેરિયેબલ પગાર EMIના હિસાબમાંથી બહાર રાખો. લોન આપનારા પણ ઘણી વાર એને ગણતા નથી, કે બે વર્ષની સરેરાશ લે છે. દિવાળી બોનસ લોનમાં પ્રીપેમેન્ટ તરીકે નાખવા માટે સરસ છે. બાર EMI એના ભરોસે ચલાવવી ખોટું છે.
40%નો નિયમ, અને એ ક્યાં નથી ચાલતો
40%નો નિયમ કોઈ રેગ્યુલેટરનો નથી. એ ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનરનો સામાન્ય નિયમ છે, જે જાણીજોઈને બેંકની રેન્જના નીચલા છેડે રાખ્યો છે, જેથી તમે કદી કિનારે ઊભા રહીને લોન ન લો. એક જાતના ઘર માટે એ સરસ ચાલે છે, બીજા માટે નહીં.
ઘર પોતાનું હોય (એટલે હોમ લોને ભાડાની જગ્યા લીધી હોય), પતિ-પત્ની બંને કમાતા હોય કે કુટુંબ નાનું હોય, અને બેંકમાં પહેલેથી બચત હોય, ત્યારે એ ચાલે છે.
ચાર સામાન્ય કિસ્સામાં એ તૂટે છે:
- તમે ભાડું ભરો છો. ભાડું પણ EMI જેવી જ દર મહિનાની ફિક્સ્ડ રકમ છે. એને EMIમાં ઉમેરો અને કુલ 40%થી 45%ની આસપાસ રાખો. 40% EMI અને 22% ભાડું ભરતા ભાડૂતનો 62% પગાર કરિયાણાનું પહેલું બિલ આવે એ પહેલાં જ જતો રહે.
- એક કમાણી, ઘણા લોકો. એક જ પગાર પર પત્ની, બાળકો અને મા-બાપ હોય, તો એટલા જ ટેક-હોમવાળા બે કમાણીવાળા કપલ કરતાં વધારે જગ્યા જોઈએ.
- હજી ઇમરજન્સી ફંડ નથી. કોઈ ગાદી વગર મોટી EMI હોય તો એક હોસ્પિટલનું બિલ કે બે નોકરી વચ્ચે બે મહિનાનો ગેપ સીધો ચૂકેલી EMI અને બગડેલો ક્રેડિટ સ્કોર બને.
- ફ્લોટિંગ રેટ. આજની EMI આવતા વર્ષની EMI નથી. એના વિશે નીચે વધુ.
ઘણા કુટુંબને ફાવે એવો ભાગ: હોમ લોન ટેક-હોમના આશરે 30% સુધી, અને બાકીનું બધું (કાર, પર્સનલ, કાર્ડ) મળીને આશરે 10% સુધી. એનાથી તમે 40%ની અંદર રહો, અને સૌથી મોટી લોન કામનું કામ કરે. કાર એ 10%માં બેસી શકે. કાર ખરીદવાનો 20/4/10 નિયમ ફક્ત EMI નહીં, ગાડીનો આખો ચાલુ ખર્ચ એની અંદર રાખે છે.
₹50,000માં જીજ્ઞેશનો મહિનો
પાછા જીજ્ઞેશ પર. એ ₹3 લાખની પર્સનલ લોન (12%, ચાર વર્ષ) પર મહિને ₹7,900 ભરે છે, અને ₹36,000ના ફોન માટે 12 મહિનાની ક્રેડિટ કાર્ડ EMIમાં ₹3,000. કુલ ₹10,900, એટલે ટેક-હોમના 21.8%. 40%ના નિયમની આરામથી અંદર. આજનો એનો મહિનો અને કાર લોન લે તો એનો મહિનો:
| મહિનાનો ખર્ચ | આજે | કાર લોન સાથે |
|---|---|---|
| ભાડું (1BHK) | ₹11,000 | ₹11,000 |
| કરિયાણું, દૂધ, ગેસ | ₹9,000 | ₹9,000 |
| લાઇટ બિલ, ફોન, ઇન્ટરનેટ | ₹2,500 | ₹2,500 |
| આવવા-જવાનું (બાઇકનું પેટ્રોલ, રિક્ષા) | ₹2,500 | ₹2,500 |
| ઘરે મા-બાપને મોકલે | ₹4,000 | ₹4,000 |
| ટર્મ અને હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ | ₹1,500 | ₹1,500 |
| કપડાં, બહાર જમવું, બાકીનું બધું | ₹3,600 | ₹3,600 |
| બધી EMI | ₹10,900 | ₹23,355 |
| કુલ ખર્ચ | ₹45,000 | ₹57,455 |
| ઇમરજન્સી ફંડ અને SIP માટે બચે | ₹5,000 | ₹7,455 ઘટે |
આજે ₹5,000 બચે છે: ₹3,000 ઇમરજન્સી ફંડમાં અને ₹2,000 SIPમાં. કાર લોન સાથે દર મહિને ₹7,455 ઘટે, અને એ પણ ગાડીના એક લિટર પેટ્રોલ, ઇન્શ્યોરન્સ કે પહેલી સર્વિસ પહેલાં. લોન આપનારે 46.7% જોયા અને હા પાડી, કારણ કે એ એની રેન્જમાં છે. એનું બજેટ ના પાડે છે.
બેંકના હિસાબમાંથી જે છૂટી જાય છે એ ભાડું છે. આજે ભાડું અને EMI મળીને ₹21,900 થાય, એટલે પગારના 43.8%. ભાડૂત માટેની 40%થી 45%ની લાઇન લગભગ ત્યાં જ છે. હમણાં ₹12,455ની EMI માટે જગ્યા નથી.
એને પોસાય એવી ગાડી એ છે જે પર્સનલ લોન પૂરી થાય ત્યારે આવે. આશરે ત્રણ વર્ષમાં એ ₹7,900 છૂટા થશે. એ જ ₹7,900 કારની EMI તરીકે, 9%એ પાંચ વર્ષ માટે, આશરે ₹3.8 લાખની લોન ઉપાડે, અને બચતને હાથ પણ ન લાગે. વચ્ચે એક-બે ઇન્ક્રીમેન્ટ અને બચાવેલું ડાઉન પેમેન્ટ ઉમેરો, તો ખેંચતાણ વગર સારી ગાડી આવે.
₹1 લાખમાં સુનીલનો મહિનો
સુનીલ પુણેમાં પત્ની અને સાત વર્ષના દીકરા સાથે રહે છે, હાથમાં ₹1,00,000 આવે છે અને ઘરમાં એ એકલો કમાય છે. એની પાસે 8%એ 20 વર્ષની ₹30 લાખની હોમ લોન (EMI ₹25,093) અને 9%એ પાંચ વર્ષની ₹6 લાખની કાર લોન (EMI ₹12,455) છે. બંને મળીને ₹37,548, એટલે પગારના 37.5%. 40%ના નિયમમાં માંડ બેસે છે.
દિવાળી પહેલાં એને રસોડું નવું કરાવવું છે અને ઘરને કલર કરાવવો છે, આશરે ₹3 લાખનું કામ. 12%એ ત્રણ વર્ષની પર્સનલ લોનની EMI મહિને ₹9,964 આવે, આપણા ₹3 લાખની લોનની EMIના પેજ પરનો જ આંકડો. એની EMI ₹47,512 થાય, એટલે 47.5%. મોટા ભાગના લોન આપનારા તોય મંજૂર કરે.
| મહિનાનો ખર્ચ | આજે | રિનોવેશન લોન સાથે |
|---|---|---|
| હોમ લોન EMI | ₹25,093 | ₹25,093 |
| કાર લોન EMI | ₹12,455 | ₹12,455 |
| પર્સનલ લોન EMI | શૂન્ય | ₹9,964 |
| કરિયાણું, ઘરકામવાળાં બેન | ₹15,000 | ₹15,000 |
| સોસાયટી મેન્ટેનન્સ, લાઇટ, ગેસ, ફોન, ઇન્ટરનેટ | ₹5,000 | ₹5,000 |
| સ્કૂલ ફી અને ટ્યૂશન | ₹8,000 | ₹8,000 |
| ગાડીનું પેટ્રોલ, ઇન્શ્યોરન્સ, સર્વિસ | ₹5,000 | ₹5,000 |
| મા-બાપની દવા | ₹4,000 | ₹4,000 |
| ટર્મ અને હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ | ₹2,500 | ₹2,500 |
| કપડાં, બહાર જમવું, તહેવાર, ભેટ | ₹6,000 | ₹6,000 |
| કુલ ખર્ચ | ₹83,048 | ₹93,012 |
| SIP અને ઇમરજન્સી ફંડ માટે બચે | ₹16,952 | ₹6,988 |
આજે સુનીલ ₹10,000 SIPમાં અને ₹4,000 ઇમરજન્સી ફંડમાં નાખે છે, અને ₹2,952 છૂટા રાખે છે. લોન સાથે ઇમરજન્સી ફંડ ચાલુ રાખવા માટે ત્રણ વર્ષ SIP ₹2,000 કરવી પડે.
લોનનું ₹58,715 વ્યાજ સાચી કિંમત નથી. સાચી કિંમત એ ₹8,000ની SIP છે જે 36 મહિના બંધ રહે. એટલે ₹2,88,000 રોકાણ વગરના. વર્ષે 12% માની લો તો SIP કેલ્ક્યુલેટર ત્રણ વર્ષ પછી એના ₹3.48 લાખ બતાવે, અને બીજાં 17 વર્ષ વધવા દો તો આશરે ₹23.9 લાખ. ઇક્વિટીનું રિટર્ન ગેરંટીવાળું નથી, પણ દિશા સ્પષ્ટ છે.
ચોખ્ખો રસ્તો પહેલાં બચાવવાનો છે. 30 મહિના સુધી દર મહિને ₹9,964 બાજુએ મૂકો તો વ્યાજ વગર જ ₹2,98,920 થાય, અને કંઈ ખોટું થાય તો ચૂકવાની કોઈ EMI નહીં. કે પછી કલર હમણાં બચતમાંથી કરાવો અને રસોડું કાર લોન પૂરી થાય ત્યારે.
આગલી EMI પહેલાં ઇમરજન્સી ફંડ અને SIP
"આ EMI પોસાશે?" એની સાચી ચકાસણી: કાલે પગાર બંધ થઈ જાય, તો પણ છ મહિના બધી EMI ભરી શકો? ઇમરજન્સી ફંડ એના માટે જ છે. સામાન્ય સલાહ ત્રણથી છ મહિનાના ખર્ચની છે. EMI ચાલતી હોય તો છ મહિનાનો રાખો, કારણ કે ચૂકેલી EMI પર પેનલ્ટી ચડે અને ક્રેડિટ સ્કોર બગડે, જે હોટલનું એક જમણ છોડવાથી કદી ન થાય.
- જીજ્ઞેશનો EMI સહિત મહિનાનો ખર્ચ ₹45,000 છે, એટલે ટાર્ગેટ આશરે ₹2.7 લાખ.
- સુનીલનો ખર્ચ ₹83,048 છે, એટલે ટાર્ગેટ આશરે ₹5 લાખ.
એ પૈસા સેવિંગ્સ ખાતામાં, સ્વીપ-ઇન FDમાં કે લિક્વિડ ફંડમાં રાખો, જ્યાંથી એક-બે દિવસમાં મળી જાય. જે ફંડ માટે પેનલ્ટી ભરીને FD તોડવી પડે કે ખરાબ સમયે શેર વેચવા પડે, એ ખરેખર ઇમરજન્સી ફંડ નથી.
પછી SIP. EMI એટલે પહેલેથી ખર્ચી નાખેલા પૈસા. SIP એટલે આગળ માટેના પૈસા: રિટાયરમેન્ટ, બાળકનું કોલેજ, ઘરનું ડાઉન પેમેન્ટ. દરેક નવી લોન વખતે SIP બંધ થાય, તો 45 વર્ષે ગાડીની લોન પૂરી હશે અને રોકાણ કંઈ નહીં. એટલે બજેટમાં SIPને બિલની જેમ ગણો. EMI એના પછી નક્કી કરો, ઊલટું નહીં.
જે ક્રમ ટકે છે: પહેલાં ઇન્શ્યોરન્સ, પછી ઇમરજન્સી ફંડ, પછી SIP, અને એ પછી જ નવી EMI, જેટલું બચે એટલી.
₹10,000ની EMIમાં કેટલી લોન આવે, અને રેટ વધે તો શું થાય
એ જ EMIમાં લોનના પ્રકાર અને મુદત પ્રમાણે સાવ અલગ રકમ આવે. ઓક્ટોબર 2026માં લોન આપનારા જે રેટ લે છે એની આસપાસના રેટ પર, EMI કેલ્ક્યુલેટર પ્રમાણે:
| લોન | રેટ અને મુદત | મહિને ₹10,000 કેટલી લોન ચૂકવે |
|---|---|---|
| હોમ લોન | 8%, 20 વર્ષ | ₹11.96 લાખ |
| હોમ લોન | 8%, 25 વર્ષ | ₹12.96 લાખ |
| કાર લોન | 9%, 5 વર્ષ | ₹4.82 લાખ |
| કાર લોન | 9%, 7 વર્ષ | ₹6.22 લાખ |
| પર્સનલ લોન | 12%, 3 વર્ષ | ₹3.01 લાખ |
| પર્સનલ લોન | 12%, 5 વર્ષ | ₹4.50 લાખ |
રેટ માટે: SBIની હોમ લોન 15 ઓક્ટોબર 2026થી 7.50%થી શરૂ થાય છે, અને એની નવી કાર લોન ક્રેડિટ સ્કોર પ્રમાણે 8.55%થી 9.50% છે. અમે 8% અને 9% લીધા છે, કારણ કે મોટા ભાગના લોકોને શરૂઆતનો રેટ નથી મળતો. પર્સનલ લોનનો 12% ફક્ત ઉદાહરણ છે. તમારો રેટ તમારા સ્કોર અને કંપની પર આધાર રાખે.
આ ટેબલમાંથી બે વાત. ટૂંકી અને મોંઘી લોન બજેટ સૌથી ઝડપથી ખાય: મહિને ₹10,000માં ₹3 લાખની પર્સનલ લોન આવે, પણ લગભગ ₹12 લાખની હોમ લોન. અને મુદત લંબાવવાથી થોડી વધારે લોન મળે પણ વ્યાજ ઘણું વધે, એટલે જ શોરૂમમાં સાત વર્ષની કાર લોન આટલી સહેલી લાગે છે.
પછી રેટ પોતે. 7 ઓક્ટોબર 2026એ RBIએ રેપો રેટ 0.25% વધારીને 5.50% કર્યો, અને રેપો સાથે જોડાયેલી હોમ લોન એની પાછળ જાય. સુનીલની ₹30 લાખની લોન પર 8%માંથી 8.25% થાય તો EMI ₹25,093ને બદલે ₹25,562, એટલે EMI વધે તો મહિને આશરે ₹469 વધારે. પૂરો 1% વધીને 9% થાય તો ₹26,992, એટલે ₹1,899 વધારે. RBIના ફ્લોટિંગ રેટ EMI લોનના નિયમો મુજબ રેટ રીસેટ થાય ત્યારે લોન આપનારે તમને વધારે EMI, લાંબી મુદત કે બંનેનું મિશ્રણ પસંદ કરવા દેવું પડે. બજેટમાં વધારે EMI માટે જગ્યા રાખો, જેથી લાંબી મુદત એકમાત્ર રસ્તો ન રહે. એનો હિસાબ રેપો રેટ વધે ત્યારે હોમ લોનની EMIમાં છે.
એક વધુ EMI પર સહી કરતાં પહેલાં પાંચ સવાલ
શોરૂમ જતાં પહેલાં કે "EMIમાં ફેરવો" દબાવતાં પહેલાં, ઘરે બેસીને છેલ્લાં ત્રણ મહિનાનાં બેંક સ્ટેટમેન્ટ ખોલીને આ જુઓ.
- આ નવી સાથે મારી બધી EMI મળીને ટેક-હોમના કેટલા ટકા થાય? કાર્ડની EMI અને જેમાં તમે સહી કરી હોય એવી લોન પણ ગણો. 40%થી ઉપર એટલે ચેતવણી. 50%થી ઉપર એટલે અટકો.
- હું ભાડું ભરું છું? તો એ ઉમેરો, અને ભાડું વત્તા EMI માટે 40%થી 45%ને લાઇન ગણો.
- મારું ઇમરજન્સી ફંડ નવી EMI સહિત છ મહિનાનો ખર્ચ કવર કરે છે? ન કરતું હોય તો પહેલાં એ બનાવો.
- મારી SIP બચે છે? નવી EMI ફક્ત SIP કાપીને જ બેસતી હોય, તો લોન કાં તો બહુ મોટી છે કે બહુ વહેલી.
- દરેક EMI ક્યારે પૂરી થાય છે? ચાર મહિના બાકી હોય એવી ₹3,000ની EMI અને ચાર વર્ષ બાકી હોય એવી ₹3,000ની EMI સાવ અલગ છે. ઘણી વાર સૌથી સસ્તો રસ્તો એ છે કે એક લોન પૂરી થાય પછી જ બીજી શરૂ કરો.
જવાબ ચોખ્ખા હોય તો EMI પોસાય છે, લોન આપનારની લિમિટ ગમે તે હોય. ન હોય, તો બેંકની હાનો મતલબ ફક્ત એટલો કે બેંકને એના પૈસા પાછા મળવાની આશા છે. જે બચે એમાં જીવવાનું તો તમારે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
₹50,000ના પગાર પર કેટલી EMI પોસાય?
બધી EMI મળીને મહિને આશરે ₹15,000થી ₹20,000, એટલે ટેક-હોમના 30%થી 40%. બેંક આશરે ₹25,000 (50%) સુધી માન્ય રાખી શકે. ભાડું ભરતા હો તો એ EMIમાં ઉમેરો અને કુલ ₹20,000થી ₹22,500ની આસપાસ રાખો. આપણા ઉદાહરણમાં ₹10,900ની EMIવાળા ₹50,000ના પગારવાળા ભાડૂત પાસે બચત માટે મહિને ફક્ત ₹5,000 બચતા હતા.
₹1 લાખના પગાર પર કેટલી EMI સલામત?
બધી EMI મળીને મહિને આશરે ₹40,000 સુધી, જેમાં હોમ લોન આશરે ₹30,000 અને બાકીનું બધું આશરે ₹10,000ની અંદર. એકલા કમાતા હો અને બાળકો તથા મા-બાપની જવાબદારી હોય તો એનાથી ઓછી રાખો. ₹47,512ની EMIએ આપણા ₹1 લાખવાળા ઉદાહરણમાં SIP ₹10,000થી ઘટાડીને ₹2,000 કરવી પડી.
FOIR શું છે અને બેંક કેટલું માન્ય રાખે?
FOIR એટલે ફિક્સ્ડ ઓબ્લિગેશન ટુ ઇન્કમ રેશિયો, તમારી માસિક આવકનો જેટલો ભાગ EMI અને બીજી ફિક્સ્ડ ચુકવણીમાં જાય એ. બેંકોના પેજ સામાન્ય રેન્જ આશરે 40%થી 50% બતાવે છે, અને દરેક લોન આપનાર પોતાની લિમિટ રાખે છે. અમુક ગ્રોસ પગાર પર ગણે અને અમુક ટેક-હોમ પર, એટલે એ જ EMI એક જગ્યાએ પાસ થાય અને બીજી જગ્યાએ નહીં.
ક્રેડિટ કાર્ડની EMI અને નો કોસ્ટ EMI FOIRમાં ગણાય?
હા. ક્રેડિટ કાર્ડની EMI, નો કોસ્ટ EMI પણ, બીજી લોનની જેમ જ તમારા ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં દેખાય છે, અને અમુક લોન આપનારા કાર્ડનું મિનિમમ અમાઉન્ટ ડ્યુ પણ ગણે છે. 8%એ 20 વર્ષ ગણો તો ₹3,000ની ફોનની EMI ચાલે ત્યાં સુધી હોમ લોન આશરે ₹3.59 લાખ ઓછી મળે.
પગારના 50% EMIમાં જાય એ વધારે છે?
મોટા ભાગના ઘર માટે હા. 50% એ બેંકની સામાન્ય રેન્જની ટોચ છે. ₹50,000ના ટેક-હોમ પર એનાથી ભાડું, ખાવા-પીવા, ઇન્શ્યોરન્સ અને બચત માટે ₹25,000 બચે, અને રેટ વધે તો કોઈ જગ્યા નહીં. 8%ની ₹30 લાખની 20 વર્ષની હોમ લોન પર 1% રેટ વધે તો EMI ₹1,899 વધે.
નવી લોન માટે SIP બંધ કરવી જોઈએ?
બને ત્યાં સુધી નહીં. EMI સહિત આશરે છ મહિનાના ખર્ચ જેટલું ઇમરજન્સી ફંડ બનાવો, SIP ચાલુ રાખો, અને જે બચે એ પ્રમાણે નવી EMI નક્કી કરો. આપણા ઉદાહરણમાં ત્રણ વર્ષ ₹8,000ની SIP બંધ રાખવાથી, 12% રિટર્ન માનીએ તો, 20 વર્ષ પછી આશરે ₹23.9 લાખ ઓછા થઈ શકે.
આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે, રોકાણ કે ટેક્સની સલાહ તરીકે નહીં. રેટ અને નિયમ બદલાતા રહે છે, એટલે નિર્ણય લેતા પહેલા લેટેસ્ટ ચેક કરી લેજો. કંઈ જૂનું લાગે તો અમને કહેજો. એડિટોરિયલ પોલિસી · સંપર્ક
