20% લિસ્ટિંગ ગેઇન, પણ હાથમાં ₹2,326
રોહનને એક IPOમાં ₹300ના ભાવે 50 શેરનો એક લોટ લાગ્યો, એટલે બેંકમાંથી ₹15,000 ગયા. લિસ્ટિંગના દિવસે એ બધા 50 શેર ₹360માં વેચી દે છે. આ 20%નો લિસ્ટિંગ ગેઇન થયો, એટલે કાગળ પર ₹3,000 નફો. હવે જુઓ કે ખરેખર હાથમાં કેટલા આવે.
| ચૂકવેલી રકમ | 50 × ₹300 = ₹15,000 |
|---|---|
| વેચાણની રકમ | 50 × ₹360 = ₹18,000 |
| STT | ₹18,000ના 0.1% = ₹18 |
| બ્રોકરેજ અને બીજા ચાર્જ | ₹40 |
| ટેક્સ માટેનો નફો | ₹18,000 − ₹15,000 − ₹40 = ₹2,960 |
| ટેક્સ (20% અને 4% સેસ) | ₹615.68 |
| હાથમાં આવતી રકમ | ₹17,326.32 |
| ટેક્સ પછી નફો | ₹2,326.32, એટલે ₹15,000 પર આશરે 15.5% |
મતલબ ₹3,000માંથી ₹673.68 STT, ચાર્જ અને ટેક્સમાં જાય. હજી એલોટમેન્ટની રાહ જુઓ છો? IPO એલોટમેન્ટ કેલ્ક્યુલેટરમાં લોટ લાગવાના ચાન્સ જોઈ શકો.
લિસ્ટિંગના દિવસે વેચો કે એક વર્ષ રાખો
લિસ્ટ થાય ત્યારે શેર તમારા ડીમેટમાં આવી ગયા હોય, એટલે લિસ્ટિંગના દિવસે વેચો તોય એ સામાન્ય ડિલિવરી સેલ જ ગણાય. 12 મહિનાની અંદર વેચો તો નફો શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન ગણાય, અને તમારો ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ ગમે તે હોય, એના પર સીધો 20% ટેક્સ અને 4% સેસ લાગે:
ટેક્સ = (વેચાણની રકમ − ચૂકવેલી રકમ − ચાર્જ) × 20% × 1.04
12 મહિનાથી વધુ રાખો તો નફો લોંગ ટર્મ થઈ જાય. ત્યારે ટેક્સ 12.5% અને સેસ, અને એ પણ ફક્ત વર્ષના ₹1.25 લાખથી ઉપરના લોંગ ટર્મ ગેઇન પર. આ જ આંકડામાં "ક્યારે વેચો છો"માં "12 મહિના પછી" પસંદ કરો તો ટેક્સ શૂન્ય થાય, અને નફો ₹2,326.32ને બદલે ₹2,942 થાય.
બે વાત ધ્યાનમાં રાખો. ₹1.25 લાખની છૂટ આખા વર્ષના બધા શેર અને ઇક્વિટી ફંડના ગેઇન માટે ભેગી છે. અને એક વર્ષ પછી ભાવ શું હશે, એ કોઈને ખબર નથી.
STT ટેક્સમાં કેમ નથી બાદ થતો
STT એ સોદા પર લાગતો ટેક્સ છે, અને કાયદો એને કેપિટલ ગેઇનમાંથી બાદ કરવા નથી દેતો. બ્રોકરેજ, DP ચાર્જ અને એક્સચેન્જ ફી બાદ થાય. એટલે રોહને ₹18 STT ભર્યો હોવા છતાં ટેક્સ ₹2,942 પર નહીં, ₹2,960 પર લાગે છે.
શેર ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી નીચે લિસ્ટ થાય તો
લિસ્ટિંગનો ભાવ ક્યારેય નક્કી નથી હોતો. માનો કે રોહન ₹270માં વેચે, એટલે ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી 10% નીચે. એને ₹13,500 મળે, ₹14 STT અને ₹40 ચાર્જ કપાય, અને ટેક્સ કંઈ નહીં. હાથમાં ₹13,446 આવે, એટલે ₹1,554 નુકસાન.
ટેક્સના હિસાબમાં નુકસાન ₹1,540 ગણાય, કારણ કે અહીં પણ STT ગણાતો નથી. આવું શોર્ટ ટર્મ નુકસાન બીજા શોર્ટ ટર્મ કે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન સામે સેટ-ઓફ થઈ શકે, પણ પગાર સામે નહીં. બાકી રહે એ 8 વર્ષ સુધી આગળ લઈ જઈ શકાય, પણ ફક્ત ત્યારે જો રિટર્ન છેલ્લી તારીખ સુધીમાં ભર્યું હોય.
બીજા ભાવે વેચો તો કેટલો નફો
એ જ 50 શેરનો લોટ ₹300માં, ₹40 ચાર્જ, 12 મહિનાની અંદર વેચાણ. આ ભાવ ફક્ત દાખલા છે, કોઈ અંદાજ નથી.
| વેચાણ ભાવ | લિસ્ટિંગ ગેઇન | ટેક્સ પછી નફો |
|---|---|---|
| ₹240 | −20% | ₹3,052 નુકસાન |
| ₹270 | −10% | ₹1,554 નુકસાન |
| ₹300 | 0% | ₹55 નુકસાન |
| ₹330 | 10% | ₹1,139.32 |
| ₹375 | 25% | ₹2,919.32 |
| ₹450 | 50% | ₹5,885.32 |
| ₹600 | 100% | ₹11,818.32 |
₹300વાળી લાઇન જુઓ. બરાબર ઇશ્યૂ પ્રાઇસે વેચો તોય ₹55 ઓછા આવે, કારણ કે STT અને ચાર્જ તો ભરવા જ પડે. પછી એ જ શેર બીજા ભાવે વધુ લેવા હોય તો શેર એવરેજ કેલ્ક્યુલેટર તમારો નવો સરેરાશ ભાવ બતાવશે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
IPO લિસ્ટિંગ ગેઇન પર ટેક્સ કેટલો લાગે?
લિસ્ટિંગના દિવસે કે 12 મહિનાની અંદર ગમે ત્યારે વેચો તો એ શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન ગણાય, અને તમારો સ્લેબ ગમે તે હોય, સીધો 20% ટેક્સ અને 4% સેસ લાગે. ₹300માં લીધેલા 50 શેર ₹360માં વેચો અને ₹40 ચાર્જ હોય, તો ટેક્સ ₹615.68 અને ટેક્સ પછી નફો ₹2,326.32 થાય.
IPOના નફામાંથી STT બાદ થાય?
ના. કેપિટલ ગેઇન ગણતી વખતે STT બાદ નથી થતો. વેચાણ પરનું બ્રોકરેજ, DP ચાર્જ અને એક્સચેન્જ ફી બાદ થાય, એટલે એ ચાર્જના ખાનામાં નાખો. STT કેલ્ક્યુલેટર જાતે ઉમેરી દેશે.
IPOના શેર એક વર્ષથી વધુ રાખું તો ટેક્સ લાગે?
12 મહિના પછી નફો લોંગ ટર્મ ગણાય, અને વર્ષના ₹1.25 લાખથી ઉપરના લોંગ ટર્મ ગેઇન પર જ 12.5% ટેક્સ અને સેસ લાગે. આ ₹1.25 લાખ વર્ષના બધા શેર અને ઇક્વિટી ફંડના ગેઇન માટે ભેગા છે. એક વર્ષ પછી ભાવ લિસ્ટિંગ કરતાં ઊંચો હશે કે નીચો, એ પહેલેથી કોઈ ન કહી શકે.
IPO ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી નીચે લિસ્ટ થાય તો શું?
તો તમે નુકસાનમાં વેચો, અને એ વેચાણ પર કોઈ ટેક્સ નહીં. શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ લોસ બીજા શોર્ટ ટર્મ કે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન સામે સેટ-ઓફ થઈ શકે, પણ પગાર સામે નહીં. બાકી રહે એ 8 વર્ષ સુધી આગળ લઈ જવાય, પણ ફક્ત ત્યારે જો રિટર્ન છેલ્લી તારીખ સુધીમાં ભર્યું હોય.
IPOનો નફો પગારમાં ઉમેરાઈને સ્લેબ પ્રમાણે ટેક્સ લાગે?
ના. એ કેપિટલ ગેઇનમાં બતાવાય અને સ્લેબથી અલગ, સીધા 20% અને સેસથી ટેક્સ લાગે. તમે રેસિડેન્ટ હો અને બીજી આવક બેઝિક છૂટની લિમિટથી ઓછી હોય, તો વધેલી છૂટ પહેલાં આ નફામાંથી બાદ થાય.
કેલ્ક્યુલેટરની જવાબદારી: મનોજ. છેલ્લે ચેક કર્યું: 21-10-2026. દર અને નિયમો ઓફિશિયલ સ્રોત સાથે મેળવીને ચેક કરીએ છીએ. કંઈ બદલાયું હોય તો અમને જણાવજો. સંપર્ક
