20 ગણો ભરાયો એટલે આશરે 20માં 1 ચાન્સ
રોહને એક IPOમાં એક લોટ માટે અરજી કરી. છેલ્લા દિવસે રિટેલ ભાગ 20 ગણો ભરાઈને બંધ થયો. હવે એને શેર લાગવાનો ચાન્સ કેટલો?
આશરે 5%, એટલે કે 20માં 1. દર 100 રિટેલ અરજીમાંથી લગભગ 5ને લોટ લાગે, અને બાકીની 95ના પૈસા બસ અનબ્લોક થઈ જાય. એટલે આવા બે-ચાર IPOમાં કંઈ ન લાગે તો એ સામાન્ય વાત છે.
20માં 1 ક્યાંથી આવ્યું
રિટેલ ભાગ ઓવરસબ્સ્ક્રાઇબ થાય ત્યારે શેર પ્રમાણસર નથી વહેંચાતા. રજિસ્ટ્રાર જુએ કે કુલ કેટલા મિનિમમ લોટ છે, અને કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ લોટરીથી એટલી અરજી પસંદ કરે. જેનું નામ નીકળે એને એક લોટ મળે.
માનો કે રિટેલ ભાગમાં 1,00,000 લોટ છે. 20 ગણો ભરાય એટલે 20,00,000 લોટની બિડ આવી. દરેક અરજી એક લોટની હોય તો 1,00,000 લોટ માટે 20,00,000 અરજી, એટલે 20માં 1.
એક અરજીનો ચાન્સ = સરેરાશ એક અરજીમાં લોટ ÷ કેટલા ગણો ભરાયો
સબ્સ્ક્રિપ્શનનો આંકડો શેર ગણે છે, માણસો નહીં. સરેરાશ અરજી 1.3 લોટની હોય તો એટલા જ લોટ માટે ફક્ત 15,38,000 જેટલી અરજી હોય, અને ચાન્સ વધીને 6.5% થાય. આ સરેરાશ પહેલેથી કોઈને ખબર નથી હોતી, એટલે કેલ્ક્યુલેટર 1 લોટથી શરૂ કરે છે, જે સૌથી ઓછો અંદાજ છે. સાચો ચાન્સ મોટા ભાગે થોડો વધારે હોય.
વધુ લોટ ભરો, ચાન્સ એટલો જ
રિટેલ લોટરીમાં પૂરા ₹2 લાખની અરજી કરવાથી ચાન્સ નથી વધતો. તમારી અરજી એક જ ટિકિટ છે, પછી એ 1 લોટની હોય કે વધુમાં વધુ લોટની. નામ નીકળે તો એક લોટ મળે, અને બાકીના પૈસા અનબ્લોક થઈ જાય.
અપવાદ એક જ છે. IPO માંડ ઓવરસબ્સ્ક્રાઇબ થયો હોય, દરેક અરજીને એક લોટ મળી જાય અને હજી શેર વધે, તો એ વધેલા શેર અરજીના લોટના પ્રમાણમાં વહેંચાય.
પરિવારના સભ્યોના PANથી અરજી
એક PAN પર એક જ અરજી ગણાય. પણ તમારાં પત્ની કે પપ્પા પોતાના PANથી અરજી કરે, તો એ અલગ ડ્રો ગણાય. તમારામાંથી ઓછામાં ઓછા એકને લોટ લાગવાનો ચાન્સ:
ઓછામાં ઓછો એક લોટ = 1 − (1 − p) ^ n
અહીં p એટલે એક અરજીનો ચાન્સ (20 ગણા પર 5%), અને n એટલે કેટલા PAN.
| PAN | ઓછામાં ઓછો એક લોટ લાગવાનો ચાન્સ | પરિવારને સરેરાશ કેટલા લોટ |
|---|---|---|
| 1 | 5% | 0.05 |
| 2 | 9.75% | 0.1 |
| 3 | 14.26% | 0.15 |
| 5 | 22.62% | 0.25 |
PAN વધે એના કરતાં ચાન્સ થોડો ધીમો વધે, કારણ કે બંનેમાંથી કોઈને ન લાગે એવું પણ બને. 5 PAN હોય તોય 4માં 1 કરતાં ઓછો ચાન્સ છે, અને 50% પાર કરવા 14 અરજી જોઈએ.
આ ફક્ત ગણિત છે, સિસ્ટમને હરાવવાનો કોઈ રસ્તો નથી. દરેક અરજી સાચી, અલગ વ્યક્તિની હોવી જોઈએ, જેનો પોતાનો PAN, ડીમેટ ખાતું અને બેંક ખાતું કે UPI હોય. એક જ PAN પર બે અરજી હોય તો બંને રિજેક્ટ થઈ શકે.
સબ્સ્ક્રિપ્શનનો આંકડો ક્યાં જોવો
NSE અને BSEની વેબસાઇટ પર દરેક ચાલુ IPOનું સબ્સ્ક્રિપ્શન સ્ટેટસ કેટેગરી પ્રમાણે દેખાય છે. એમાં રિટેલ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ ઇન્વેસ્ટર (RII)ની લાઇન જુઓ, કુલ આંકડો નહીં. છેલ્લા દિવસે બંધ થાય ત્યારનો આંકડો લો, કારણ કે ત્યાં સુધી એ મોટા ભાગે વધતો જ રહે.
ઇશ્યૂ બંધ થયાના બીજા વર્કિંગ ડે રજિસ્ટ્રાર બેસિસ ઓફ એલોટમેન્ટ નક્કી કરે, અને ઇશ્યૂ બંધ થયાના ત્રીજા વર્કિંગ ડે શેર લિસ્ટ થાય (T+3). લિસ્ટિંગનો ભાવ ક્યારેય નક્કી નથી હોતો. લિસ્ટિંગના ભાવે ટેક્સ પછી તમને શું મળે એ IPO લિસ્ટિંગ ગેઇન કેલ્ક્યુલેટરમાં જુઓ, અને પછી વધુ શેર લો તો નવો સરેરાશ ભાવ શેર એવરેજ કેલ્ક્યુલેટર કાઢી આપશે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
રિટેલ રોકાણકારને IPOના શેર કેવી રીતે મળે?
રિટેલ ભાગ પૂરો ન ભરાય તો દરેક સાચી અરજીને માગ્યા એટલા શેર મળે. ઓવરસબ્સ્ક્રાઇબ થાય તો રજિસ્ટ્રાર કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ લોટરીથી અરજી પસંદ કરે, અને જેનું નામ નીકળે એને એક મિનિમમ લોટ મળે. એટલે 20 ગણો ભરાય તો આશરે 20માંથી 1 અરજીને લોટ લાગે.
વધુ લોટ ભરવાથી IPOમાં શેર લાગવાનો ચાન્સ વધે?
ના, રિટેલ લોટરીમાં નહીં. પૂરા ₹2 લાખની અરજી પણ એક જ ટિકિટ છે, અને નામ નીકળે તો બીજા બધાની જેમ એક જ લોટ મળે. અપવાદ ફક્ત ત્યારે, જ્યારે IPO માંડ ઓવરસબ્સ્ક્રાઇબ થયો હોય અને દરેકને એક લોટ આપ્યા પછી પણ શેર વધે.
IPOમાં શેર લાગવાનો ચાન્સ કેવી રીતે વધે?
તમારી એક અરજીનો ચાન્સ રિટેલ ભાગ કેટલા ગણો ભરાયો એના પર નક્કી થાય, એ કોઈ બદલી ન શકે. ફરક ફક્ત અલગ અરજીની સંખ્યાથી પડે. પરિવારના સભ્યો પોતાના PAN, ડીમેટ અને બેંક ખાતાથી અરજી કરે તો દરેક અલગ ડ્રો ગણાય. 20 ગણા પર 3 PANથી ઓછામાં ઓછો એક લોટ લાગવાનો ચાન્સ આશરે 14.26% થાય.
પત્ની કે મમ્મી-પપ્પાના ખાતામાંથી IPO ભરી શકાય?
એ લોકો પોતાના માટે, પોતાના PAN, પોતાના ડીમેટ ખાતા અને પોતાના બેંક ખાતા કે UPIથી અરજી કરી શકે. એક PAN પર એક જ અરજી ગણાય, અને એક PAN પર બે અરજી હોય તો બંને રિજેક્ટ થઈ શકે. દરેક અરજી સાચી, અલગ વ્યક્તિની હોવી જોઈએ.
IPOનું સબ્સ્ક્રિપ્શન સ્ટેટસ ક્યાં જોવું?
NSE અને BSEની વેબસાઇટ પર દરેક ચાલુ IPOનું સબ્સ્ક્રિપ્શન કેટેગરી પ્રમાણે દેખાય છે. રિટેલ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ ઇન્વેસ્ટર (RII)ની લાઇન જુઓ અને છેલ્લા દિવસે બંધ થાય ત્યારનો આંકડો લો. ઇશ્યૂ બંધ થયાના બીજા વર્કિંગ ડે રજિસ્ટ્રાર બેસિસ ઓફ એલોટમેન્ટ નક્કી કરે, અને ઇશ્યૂ બંધ થયાના ત્રીજા વર્કિંગ ડે શેર લિસ્ટ થાય (T+3).
કેલ્ક્યુલેટરની જવાબદારી: મનોજ. છેલ્લે ચેક કર્યું: 21-10-2026. દર અને નિયમો ઓફિશિયલ સ્રોત સાથે મેળવીને ચેક કરીએ છીએ. કંઈ બદલાયું હોય તો અમને જણાવજો. સંપર્ક
