આજનો ₹1 લાખનો ખર્ચ, 10 વર્ષે ₹1,79,085
તમારા ઘરમાં આજે ₹1 લાખમાં જે આવે છે એ વિચારો: કરિયાણું, બાળકોનાં બૂટ, ડૉક્ટરની બે-ત્રણ વિઝિટ. ભાવ વર્ષે 6% વધે તો આ જ વસ્તુઓ 10 વર્ષ પછી ₹1,79,085માં આવશે. એટલે કે એકદમ એ જ વસ્તુઓ માટે ₹79,085 વધારે.
કેલ્ક્યુલેટર ઊંધું પણ ગણી આપે. માનો કે કોઈ તમને દસ વર્ષ પછી ₹1 લાખ આપવાનું છે. 6% મોંઘવારીમાં એ પૈસાથી એટલું જ આવશે જેટલું આજે ₹55,839માં આવે. રૂપિયા એટલા ને એટલા, પણ એનાથી આશરે 44% ઓછું ખરીદાય.
ફોર્મ્યુલા અને 12 વર્ષનો નિયમ
મોંઘવારી પણ વ્યાજની જેમ કમ્પાઉન્ડ થાય. દર વર્ષનો વધારો ગયા વર્ષના વધેલા ભાવ પર લાગે.
ભવિષ્યનો ખર્ચ = આજનો ખર્ચ × (1 + મોંઘવારી ÷ 100) ^ વર્ષ
આજની કિંમત = ભવિષ્યની રકમ ÷ (1 + મોંઘવારી ÷ 100) ^ વર્ષ
6% પર દસ વાર 1.06નો ગુણાકાર કરો (1.06ની 10મી ઘાત) તો 1.79 આવે, અને ત્યાંથી જ ₹1,79,085 આવ્યા. 5 વર્ષમાં જ ₹1 લાખનો એ ખર્ચ ₹1,33,823 થઈ જાય.
ઝટ અંદાજ કાઢવો હોય તો 72ને મોંઘવારીના દરથી ભાગો. 72 ÷ 6 = 12, એટલે ભાવ લગભગ દર 12 વર્ષે ડબલ થાય. કેલ્ક્યુલેટરનો ચોક્કસ જવાબ 142.7 મહિના છે, એટલે કે 11 વર્ષ 11 મહિના.
દિલીપભાઈનું મહિનાનું બજેટ, 15 વર્ષ પછી
માનો કે જૂનાગઢના દિલીપભાઈ 45 વર્ષના છે અને 60એ કામ છોડવાનું વિચારે છે. આજે એમનું ઘર મહિને ₹35,000માં ચાલે છે: રાશન, લાઇટબિલ, બાની દવા, સ્કૂટરનું પેટ્રોલ.
કેલ્ક્યુલેટરમાં ₹35,000, 6% અને 15 વર્ષ નાખો તો જવાબ આવે મહિને ₹83,880. એ જ રહેણીકરણી માટે આજ કરતાં 139.7% વધારે. એટલે દિલીપભાઈ રિટાયરમેન્ટની બચત ગણે ત્યારે શરૂઆત મહિને ₹83,880થી કરવી પડે, ₹35,000થી નહીં. આગળનું ગણિત રિટાયરમેન્ટ કેલ્ક્યુલેટર કરી આપે.
ભારતમાં મોંઘવારી ખરેખર કેટલી રહી
RBIનું કામ છૂટક મોંઘવારી (CPI)ને 4% પર, 2થી 6%ની રેન્જમાં રાખવાનું છે. ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ આ ટાર્ગેટ માર્ચ 2031 સુધી નક્કી છે. માર્ચ 2026માં એનો રિવ્યૂ થયો ત્યારે એને બદલ્યા વગર ચાલુ રખાયો.
ખરા આંકડા ઉપર-નીચે થતા રહે. RBI મુજબ 2016ના અંતથી 2025ના મધ્ય સુધી CPI મોંઘવારી સરેરાશ વર્ષે આશરે 4.9% રહી, જ્યારે એ પહેલાંનાં વર્ષોમાં 6.8%. 2024-25માં એ 4.6% હતી અને 2025-26માં ફક્ત 2.1%.
તો કેલ્ક્યુલેટર 6%થી કેમ શરૂ થાય છે? લાંબા ગોલ માટે થોડો ઊંચો દર લેવો વધુ સલામત અંદાજ છે. વળી પરિવાર જેના માટે બચત કરે, જેમ કે સ્કૂલ-કૉલેજની ફી કે હોસ્પિટલનાં બિલ, એ ઘણી વાર સરેરાશ મોંઘવારી કરતાં ઝડપથી વધે. આ સેવાઓ શિક્ષકો, ડૉક્ટરો અને નર્સોના પગાર પર ચાલે છે, અને જરૂર પડે ત્યારે એનો સસ્તો વિકલ્પ ભાગ્યે જ મળે. ગોલ મોટે ભાગે ફી કે સારવારનો હોય તો 8% કે 10% પણ નાખી જુઓ. 10% પર ₹1 લાખ 10 વર્ષમાં ₹2,59,374 થાય, જ્યારે 6% પર ₹1,79,085.
આવા ગોલ માટે ગોલ SIP કેલ્ક્યુલેટરમાં હવે મોંઘવારીનું અલગ ખાનું છે. આજની ફી નાખો, એ ભવિષ્યની રકમ માટે મહિનાની SIP ગણી આપશે.
તમારી FD મોંઘવારી સાથે ચાલે છે?
“સલામત” વળતર પણ ચૂપચાપ કિંમત ગુમાવે, એનું કારણ મોંઘવારી છે. 7%ની FD લો. તમે 30%ના ટેક્સ સ્લેબમાં હો તો આશરે 2.1% ટેક્સમાં જાય અને હાથમાં 4.9% રહે (સેસ ગણો તો થોડું ઓછું). મોંઘવારી 6% હોય તો બેલેન્સ વધતું દેખાય, પણ એનાથી દર વર્ષે થોડું ઓછું ખરીદાય.
નીચા સ્લેબમાં હો, કે મોંઘવારી RBIના 4%ના ટાર્ગેટની આસપાસ રહે, તો એ જ FD આગળ રહી શકે. સાચી સરખામણી ટેક્સ પછીના વળતર અને મોંઘવારી વચ્ચે થાય, બેંકના બોર્ડ પરના દર સાથે નહીં. દિલીપભાઈની બચત ટેક્સ પછી 4.9%એ વધે અને એમનું ₹35,000નું બજેટ ₹83,880 તરફ જાય, તો આ ગેપ એમના પ્લાનમાં ગણવો પડે. કોઈ પણ ડિપોઝિટનું ખરું વ્યાજ FD કેલ્ક્યુલેટરમાં જુઓ.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
મોંઘવારી પછી પૈસાની ભવિષ્યની કિંમત કેવી રીતે ગણાય?
આજના ખર્ચને (1 + મોંઘવારી ÷ 100)થી, જેટલાં વર્ષ એટલી વાર ગુણો. 6% પર 10 વર્ષમાં ₹1 લાખના ₹1,79,085 થાય. ઊંધું ગણવું હોય તો ભાગો: 10 વર્ષ પછી મળનારા ₹1 લાખની આજના રૂપિયામાં કિંમત આશરે ₹55,839 થાય.
20 વર્ષ પછી ₹1 લાખની કિંમત કેટલી હશે?
6% મોંઘવારીએ 20 વર્ષ પછી મળનારા ₹1 લાખથી એટલું જ આવે, જેટલું આજે આશરે ₹31,180માં આવે. બીજી રીતે જુઓ તો આજે ₹1 લાખની વસ્તુ ત્યારે આશરે ₹3,20,714ની થાય. બીજા દર માટે કેલ્ક્યુલેટરમાં મોંઘવારી બદલી જુઓ.
છેલ્લાં 10 વર્ષમાં ભારતમાં મોંઘવારી કેટલી રહી?
RBI મુજબ 2016ના અંતથી 2025ના મધ્ય સુધી છૂટક મોંઘવારી (CPI) સરેરાશ વર્ષે આશરે 4.9% રહી, જ્યારે એ પહેલાં 6.8%. 2024-25માં એ 4.6% અને 2025-26માં 2.1% હતી (RBI વાર્ષિક રિપોર્ટ, મે 2026). વર્ષે વર્ષે એ ઘણી બદલાય, એટલે લાંબા ગોલ માટે કેલ્ક્યુલેટર થોડા ઊંચા 6%થી શરૂ થાય છે.
RBIનો મોંઘવારીનો ટાર્ગેટ કેટલો છે?
CPI મોંઘવારી 4%, અને 2%થી 6%ની રેન્જ. ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ આ ટાર્ગેટ એપ્રિલ 2026થી માર્ચ 2031 સુધીનો છે, માર્ચ 2026ના રિવ્યૂમાં એને બદલ્યા વગર રખાયો. આ ટાર્ગેટ છે, એટલે કોઈ વર્ષે ખરી મોંઘવારી એનાથી ઉપર કે નીચે રહી શકે.
FD મોંઘવારીને પાછળ છોડે છે?
FDનો ટેક્સ પછીનો દર મોંઘવારી સાથે સરખાવો. 30%ના સ્લેબમાં 7%ની FDમાં હાથમાં આશરે 4.9% રહે (સેસ સાથે થોડું ઓછું), જે 6% મોંઘવારીથી નીચે છે, એટલે ખરીદશક્તિ ધીમે ધીમે ઘટે. નીચા સ્લેબમાં, કે મોંઘવારી 4%ની આસપાસ હોય ત્યારે, એ જ FD આગળ રહી શકે.
કેલ્ક્યુલેટરની જવાબદારી: મનોજ. છેલ્લે ચેક કર્યું: 21-10-2026. દર અને નિયમો ઓફિશિયલ સ્રોત સાથે મેળવીને ચેક કરીએ છીએ. કંઈ બદલાયું હોય તો અમને જણાવજો. સંપર્ક