બાઇકના શોરૂમવાળા ભાઈ કહે, "લોન પર વ્યાજ ફક્ત 9% છે". બેંકની પર્સનલ લોન 12% પર છે. મોટા ભાગના લોકો વિચાર્યા વગર 9%વાળી લઈ લે છે, અને ઘણી વાર ભૂલ અહીં જ થાય છે, કારણ કે આ બંને આંકડા એક જ રીતે મપાતા નથી. શોરૂમનો 9% સામાન્ય રીતે ફ્લેટ રેટ હોય છે. બેંકનો 12% રિડ્યુસિંગ બેલેન્સ રેટ છે. ₹1 લાખની બે વર્ષની લોન પર એ "સસ્તો" 9% ફ્લેટ, 12%વાળી લોન કરતાં આશરે ₹5,000 મોંઘો પડે છે.
આ બે આંકડા સીધા સરખાવી ન શકાય, પહેલાં એકને બીજામાં બદલવો પડે. રીત આવડી જાય પછી એમાં બે મિનિટ લાગે, અને ઓક્ટોબર 2024થી RBI રેગ્યુલેટેડ લેન્ડર પાસે આ હિસાબ કાગળ પર જ કરાવે છે. નીચે બંને રીત કેવી રીતે ચાલે, રૂપિયામાં કેટલો ફરક પડે, અને કાઉન્ટર પર જ ઓફર કેવી રીતે ચેક કરવી, એ બધું છે.
"10%" એ જ, પણ બે સાવ જુદી લોન
ફ્લેટ રેટમાં વ્યાજ આખી લોનની રકમ પર, આખી મુદત માટે ગણાય છે, જાણે તમે વચ્ચે એક રૂપિયો પણ પાછો ન આપ્યો હોય. ધારો કે તમે ₹1 લાખ, 3 વર્ષ માટે ફ્લેટ 10% પર લીધા:
- વ્યાજ = ₹1,00,000 × 10% × 3 = ₹30,000
- કુલ ભરવાના = ₹1,30,000
- EMI = ₹1,30,000 ÷ 36 = આશરે ₹3,611
રિડ્યુસિંગ બેલેન્સ રેટ (એને ડિમિનિશિંગ બેલેન્સ પણ કહે છે)માં દર મહિને વ્યાજ ફક્ત એટલી રકમ પર લાગે જેટલી હજી બાકી છે. દરેક EMI પહેલાં એ મહિનાનું વ્યાજ ભરે અને બાકીના પૈસા મૂળ રકમ ઘટાડે, એટલે આવતા મહિનાનું વ્યાજ થોડું ઓછું થાય. હોમ લોન, બેંકની કાર લોન અને લગભગ બધી બેંક પર્સનલ લોન આ જ રીતે ચાલે છે.
આ જ ₹1 લાખ, 10% રિડ્યુસિંગ પર 3 વર્ષ માટે લો તો EMI ₹3,227 અને કુલ વ્યાજ ₹16,162 થાય. લોન એ જ, 36 મહિના એ જ, કાગળ પર "10%" પણ એ જ. એકમાં ₹30,000 વ્યાજ, બીજામાં ₹16,162.
ફ્લેટ 10% ખરેખર આશરે 18% કેમ છે
આખી રમત એ વાતની છે કે વ્યાજ કઈ રકમ પર લાગે છે. 3 વર્ષની લોનની અધવચ્ચે પહોંચો ત્યાં સુધીમાં તમે મૂળ રકમનો સારો એવો ભાગ પાછો આપી દીધો હોય. રિડ્યુસિંગ રેટવાળી લોન એ ભાગ પર વ્યાજ લેવાનું બંધ કરી દે. ફ્લેટ રેટવાળી લોન છેલ્લા EMI સુધી આખા ₹1 લાખ પર વ્યાજ લેતી રહે.
તો ખરો રેટ કેટલો? ફ્લેટવાળો ₹3,611નો EMI લો અને પૂછો: કયા રિડ્યુસિંગ રેટ પર ₹1 લાખની 36 મહિનાની લોનનો EMI આટલો જ આવે? જવાબ છે 17.92%. EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં ₹1 લાખ, 3 વર્ષ અને 17.92% નાખો, EMI ₹3,611 અને વ્યાજ ₹30,004 આવે (₹4નો ફરક રાઉન્ડિંગનો છે). એટલે કે "ફ્લેટ 10%"વાળી લોનની ખરી કિંમત 17.92% છે, અને બીજી ઓફર સાથે સરખામણી આ જ આંકડાથી કરો.
સાદો અંદાજ: ખરો રિડ્યુસિંગ રેટ ફ્લેટ રેટ કરતાં લગભગ ડબલ હોય છે. સામાન્ય રેટ અને મુદત પર એ ફ્લેટ રેટના 1.7થી 1.85 ગણો આવે.
ઊલટું પણ ચાલે. 10% રિડ્યુસિંગ પર 3 વર્ષની લોન ₹16,162 વ્યાજ લે, જે ફક્ત 5.39% ફ્લેટ થયું (₹16,162 ÷ ₹1 લાખ ÷ 3). એટલે 3 વર્ષ માટે "5.4% ફ્લેટ" અને 10% રિડ્યુસિંગ એક જ સોદો છે.
₹1 લાખ, 3 વર્ષ: આખો હિસાબ
એ જ ₹1 લાખ, 3 વર્ષની લોન, ફ્લેટ 10% પર અને થોડા રિડ્યુસિંગ રેટ પર (રિડ્યુસિંગની લાઇનો EMI કેલ્ક્યુલેટરમાંથી):
| રેટ | EMI | કુલ વ્યાજ | કુલ ભરવાના |
|---|---|---|---|
| ફ્લેટ 10% | ₹3,611 | ₹30,000 | ₹1,30,000 |
| રિડ્યુસિંગ 10% | ₹3,227 | ₹16,162 | ₹1,16,162 |
| રિડ્યુસિંગ 12% | ₹3,321 | ₹19,572 | ₹1,19,572 |
| રિડ્યુસિંગ 14% | ₹3,418 | ₹23,039 | ₹1,23,039 |
| રિડ્યુસિંગ 17.92% | ₹3,611 | ₹30,004 | ₹1,30,004 |
14% રિડ્યુસિંગવાળી પર્સનલ લોન સાંભળવામાં મોંઘી લાગે, છતાં "ફ્લેટ 10%"વાળી ઓફર કરતાં આશરે ₹7,000 સસ્તી પડે. 12% રિડ્યુસિંગવાળી લોનમાં આશરે ₹10,400 બચે.
EMIનો ફરક નાનો દેખાય, મહિને ₹190થી ₹380. શોરૂમમાં ફ્લેટ રેટ એટલે જ આટલો ચાલે છે. મહિને ₹300 માટે કોઈ ડીલ છોડીને નથી જતું. મુદત સાથે પણ આ જ રમત થાય: લોન લાંબી ખેંચો તો EMI ₹200 ઓછો દેખાય, છતાં કુલ વ્યાજ વધારે થાય. એટલે ફક્ત મહિનાનો આંકડો નહીં, કુલ ભરવાની રકમ જુઓ.
ફ્લેટથી રિડ્યુસિંગ: કન્વર્ઝન ટેબલ
દરેક ખાનામાં એ રિડ્યુસિંગ રેટ છે જેના પર EMI, ડાબી બાજુ લખેલા ફ્લેટ રેટ જેટલો જ આવે, એ મુદત માટે. લોનની રકમથી આમાં કોઈ ફરક પડતો નથી.
| ફ્લેટ રેટ | 1 વર્ષ | 2 વર્ષ | 3 વર્ષ | 5 વર્ષ |
|---|---|---|---|---|
| 6% | 10.90% | 11.13% | 11.08% | 10.85% |
| 7% | 12.68% | 12.91% | 12.83% | 12.50% |
| 8% | 14.45% | 14.68% | 14.55% | 14.13% |
| 10% | 17.97% | 18.16% | 17.92% | 17.27% |
| 12% | 21.46% | 21.57% | 21.20% | 20.31% |
| 14% | 24.91% | 24.92% | 24.40% | 23.25% |
લાંબી મુદતમાં ખરો રેટ થોડો નીચે આવે, પણ ફ્લેટ આંકડાથી તો ઘણો ઉપર જ રહે.
અને જો કોઈ કહે "મહિને 2%", મૂળ રકમ પર, તો એ વર્ષે 24% ફ્લેટની વાત કરે છે. 1 વર્ષની લોન પર એ આશરે 41.7% રિડ્યુસિંગ થાય. લોકલ ફાઇનાન્સવાળા અને ઘણા ખાનગી ધીરનાર બરાબર આ જ ભાષામાં વાત કરે છે.
જે રેટ કે મુદત ટેબલમાં નથી, એ જાતે કેવી રીતે કાઢવો એ છેલ્લા સેક્શનમાં છે.
ફ્લેટ રેટ હજી ક્યાં જોવા મળે છે
બેંકો રિડ્યુસિંગ રેટ કહે છે. ફ્લેટ રેટ હજી અમુક જગ્યાએ દેખાય છે:
- ડીલરને ત્યાંથી મળતી ટુ-વ્હીલર અને સેકન્ડ-હેન્ડ કારની લોન, ખાસ કરીને નાની ફાઇનાન્સ કંપનીઓ દ્વારા.
- કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ લોન, એટલે કે ફોન, AC, ફ્રિજ અને લેપટોપ માટે.
- અમુક NBFC અને લોકલ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ, અને લગભગ બધું ખાનગી ઉધાર.
ઘણી વાર "ફ્લેટ" શબ્દ બોલાતો જ નથી. સાંભળવા મળે "વ્યાજ બસ વર્ષે ₹9,000 છે", અને EMI આખી રકમ પર ગણી દેવાય.
એક કારનો દાખલો. તમે સેકન્ડ-હેન્ડ કાર લો છો અને 5 વર્ષ માટે ₹5 લાખ જોઈએ છે. ડીલરની ફાઇનાન્સ કંપની ફ્લેટ 7.5% ઓફર કરે છે. તમારી બેંક 12.5% રિડ્યુસિંગ આપે છે.
| ₹5 લાખ, 5 વર્ષ | ડીલર: ફ્લેટ 7.5% | બેંક: 12.5% રિડ્યુસિંગ |
|---|---|---|
| EMI | ₹11,458 | ₹11,249 |
| કુલ વ્યાજ | ₹1,87,500 | ₹1,74,938 |
| ખરો રિડ્યુસિંગ રેટ | 13.32% | 12.5% |
જે ઓફર 5 પોઇન્ટ સસ્તી લાગે છે, એ ખરેખર આશરે ₹12,500 મોંઘી છે. ડીલરના ફાઇનાન્સવાળાને મળતાં પહેલાં બેંકની ઓફર કાર લોન EMI કેલ્ક્યુલેટર પર જોઈ લો. કાર લોનમાં મુદત પણ બહુ મહત્ત્વની છે, એની સરખામણી અમે કાર લોન 3, 5 કે 7 વર્ષનીમાં કરી છે.
Key Facts Statement: APR હવે લખીને આપવો પડે
અહીં લોન લેનારા માટે સ્થિતિ ખરેખર સુધરી છે. RBIના 15 એપ્રિલ 2024ના Key Facts Statement સર્ક્યુલર મુજબ 1 ઓક્ટોબર 2024થી મંજૂર થતી દરેક નવી રિટેલ અને MSME ટર્મ લોન સાથે Key Facts Statement (KFS) આપવું ફરજિયાત છે. એ બેંકો (સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો સહિત), કો-ઓપરેટિવ બેંકો અને બધી NBFCને લાગુ પડે છે, હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ પણ આવી જાય. ક્રેડિટ કાર્ડનું બાકી આમાં નથી આવતું.
KFSમાં તમને આ મળવું જોઈએ:
- APR (એન્યુઅલ પર્સન્ટેજ રેટ): લોનની વર્ષની ખરી કિંમત, જેમાં વ્યાજ અને બાકીના બધા ચાર્જ, જેમ કે પ્રોસેસિંગ ફી, આવી જાય.
- આખી મુદતનું હપ્તાવાર રીપેમેન્ટ શેડ્યૂલ.
- લેન્ડર તમારી પાસેથી જે થર્ડ-પાર્ટી ચાર્જ લે, જેમ કે ઇન્શ્યોરન્સ કે લીગલ ફી, એ APRની અંદર ગણાય અને અલગથી પણ લખેલા હોય.
- નક્કી ફોર્મેટ, તમે સમજો એવી ભાષામાં, અને ઓછામાં ઓછા 3 વર્કિંગ ડે સુધી માન્ય (7 દિવસ કે વધુની લોન માટે), જેથી તમે શાંતિથી સરખામણી કરી શકો.
સર્ક્યુલરની સૌથી મજબૂત લાઇન: જે ચાર્જ KFSમાં નથી લખ્યો, એ લોન દરમિયાન ક્યારેય ન લઈ શકાય, સિવાય કે તમે સ્પષ્ટ મંજૂરી આપો.
એપથી લેવાતી લોન માટે ડિજિટલ લેન્ડિંગ ડાયરેક્શન્સ, 2025 બે વાત ઉમેરે છે. કોઈ એપ અનેક લેન્ડરની ઓફર બતાવે, તો દરેકનો APR બતાવવો પડે. અને ઓછામાં ઓછો એક દિવસનો કૂલિંગ-ઓફ પીરિયડ મળે, જેમાં તમે મૂળ રકમ અને એટલા દિવસનો APR ભરીને, કોઈ પેનલ્ટી વગર લોનમાંથી નીકળી શકો.
એટલે સેલ્સમેન ગમે તે કહે, રેગ્યુલેટેડ લેન્ડરના KFSમાં APR લખવો જ પડે, અને 3 વર્ષનો ફ્લેટ 10% ત્યાં ફી ઉમેર્યા પછી આશરે 18% કે વધારે દેખાશે. KFS સહી કરતાં પહેલાં માગો, બાઇકની ડિલિવરી પછી નહીં. એ ઓછામાં ઓછા 3 વર્કિંગ ડે માન્ય રહે છે, એટલે કાઉન્ટર પર ઊભા ઊભા સહી કરવાની કોઈ જરૂર નથી. ઘરે લઈ જાઓ અને વાંચો. લેન્ડર KFS ન આપે, કે પછીથી ચાર્જ એની સાથે મેળ ન ખાય, તો પહેલાં લેન્ડરને લેખિતમાં ફરિયાદ કરો. 30 દિવસમાં જવાબ ન આવે તો cms.rbi.org.in પર RBI ઓમ્બડ્સમેન પાસે જઈ શકો. ખાનગી શાહુકારો આમાંનું કંઈ પાળતા નથી, એમનાથી દૂર રહેવાનું આ પણ એક કારણ છે.
પ્રોસેસિંગ ફી, ઇન્શ્યોરન્સ અને "નો-કોસ્ટ EMI"
સાચેસાચી રિડ્યુસિંગ રેટવાળી લોન પણ ફી ઉમેરાય એટલે એના હેડલાઇન રેટ કરતાં મોંઘી પડે. ધારો કે તમે ₹1 લાખ, 3 વર્ષ માટે 11% રિડ્યુસિંગ પર લીધા. EMI ₹3,274 અને કુલ વ્યાજ ₹17,859. હવે 2% પ્રોસેસિંગ ફી અને એના પર 18% GST ઉમેરો, એટલે કે ₹2,360, જે લોનની રકમમાંથી જ કપાઈ જાય. હાથમાં ₹97,640 આવે, પણ EMI આખા ₹1 લાખનો ભરવાનો.
આ લોનનો APR આશરે 12.66% થાય, એટલે કે બ્રોશરના "11%" કરતાં 1.66% વધારે, ફક્ત એક ફીના લીધે. નાની મુદતની લોનમાં ફી વધારે ખૂંચે: આ જ લોન 1 વર્ષની હોય તો APR આશરે 15.5% થઈ જાય.
આના પર ધ્યાન રાખજો:
- સાથે ચોંટાડેલો ઇન્શ્યોરન્સ. અમુક લેન્ડર લોન પ્રોટેક્શન પોલિસી ઉમેરી દે અને એનું પ્રીમિયમ તમારી લોનમાંથી જ લઈ લે. લેન્ડર આ પૈસા લેતો હોય તો એ APRમાં હોવા જોઈએ. સામાન્ય રીતે તમે એ કઢાવી શકો.
- "નો-કોસ્ટ EMI". વ્યાજ બ્રાન્ડ કે દુકાનદારના ડિસ્કાઉન્ટથી સરભર થઈ જાય, પણ પ્રોસેસિંગ ફી તો લાગી શકે, અને ક્રેડિટ કાર્ડ EMIમાં વ્યાજના ભાગ પર સામાન્ય રીતે GST લાગે. બેનર નહીં, ફાઇનલ ચાર્જ સ્લિપ કે કાર્ડ સ્ટેટમેન્ટ જુઓ.
- ડોક્યુમેન્ટેશન, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને "ફાઇલ ચાર્જ". આ બધું KFSમાં દેખાવું જોઈએ.
ટેક્સમાં પણ કોઈ રાહત નથી. પોતાના ખર્ચ માટે લીધેલી પર્સનલ કે કન્ઝ્યુમર લોનના વ્યાજ પર કોઈ કપાત નથી મળતી, એટલે આખો APR તમારા ખિસ્સામાંથી જાય. પૈસા ઘર કે ધંધામાં વપરાય તો નિયમ જુદા છે; CAને પૂછી લો.
ફ્લેટ રેટવાળી લોન વહેલી બંધ કરવી
ફ્લેટ રેટવાળી લોનની ફોરક્લોઝર રકમ જોઈને લોકો ચોંકી જાય છે. ફરી એ જ ₹1 લાખ, ફ્લેટ 10%, 3 વર્ષ. 18 EMI ભર્યા પછી તમે ₹65,000 આપી ચૂક્યા છો, એટલે કે ₹1,30,000ના અડધા. લાગે કે હવે ₹50,000 બાકી હશે.
સામાન્ય રીતે વધારે બાકી હોય છે. લેન્ડર દરેક EMIને ખરા રેટ (અહીં 17.92%) પ્રમાણે વ્યાજ અને મૂળ રકમમાં વહેંચે છે, એટલે શરૂઆતના EMIમાં વ્યાજ વધારે હોય. 17.92% પર EMI કેલ્ક્યુલેટરના વર્ષવાર ટેબલમાં પહેલા વર્ષના આશરે ₹43,300માંથી આશરે ₹15,700 વ્યાજમાં જાય, અને એક વર્ષ પછી પણ ₹72,390 બાકી રહે. 18 EMI પછી આશરે ₹56,600 મૂળ રકમ બાકી રહે. અમુક લેન્ડર "Rule of 78" નામની જૂની રીત વાપરે, એમાં આશરે ₹57,300 બાકી રહે. બેમાંથી એકેયમાં ₹50,000 નહીં.
ઉપરથી ફોરક્લોઝર ચાર્જ. RBIના પ્રી-પેમેન્ટ ચાર્જીસ ઓન લોન્સ ડાયરેક્શન્સ, 2025 મુજબ 1 જાન્યુઆરી 2026 કે પછી મંજૂર કે રિન્યૂ થયેલી, વ્યક્તિઓની બિન-ધંધાકીય ફ્લોટિંગ રેટ લોન પર પ્રી-પેમેન્ટ ચાર્જ ન લઈ શકાય. ફ્લેટ રેટવાળી લોન લગભગ હંમેશા ફિક્સ્ડ રેટ હોય છે, એટલે આ પ્રતિબંધ એને લાગુ નથી પડતો. લેન્ડર પોતાની પોલિસી મુજબ ચાર્જ લઈ શકે, પણ ત્યારે જ જ્યારે એ સેંક્શન લેટર, લોન એગ્રીમેન્ટ અને KFSમાં લખેલો હોય. જે લખ્યું નથી, એ ન લઈ શકાય.
પ્રી-પે કરતાં પહેલાં લેખિત ફોરક્લોઝર સ્ટેટમેન્ટ માગો. પ્રી-પે કરવું જ જોઈએ કે નહીં, એ માટે જુઓ લોન પ્રી-પેમેન્ટ: EMI ઘટાડવો કે મુદત.
ફ્લેટ રેટ ક્યારે ખરેખર ચાલે
ફ્લેટ રેટ પોતે કોઈ છેતરપિંડી નથી. સમજવામાં સહેલો છે, અને કુલ વ્યાજ પહેલા દિવસથી ખબર હોય. બહુ નાની લોનમાં, જેમ કે ફોન માટે 3થી 6 મહિના, રેટનો ફરક મોટો દેખાય તોય રૂપિયાનો ફરક નાનો રહે. અને લેન્ડર APR પ્રામાણિકતાથી કહે, તો નામથી કંઈ ફરક નથી પડતો: 3 વર્ષનો ફ્લેટ 5.4% અને 10% રિડ્યુસિંગ એક જ સોદો છે.
તકલીફ એ છે કે હેડલાઇન આંકડો ખરી કિંમતનો લગભગ અડધો ભાગ છુપાવી દે, અને એ હજી ચાલે છે એનું મુખ્ય કારણ જ આ છે. "ફ્લેટ 9%"ને "12% રિડ્યુસિંગ"ની બાજુમાં મૂકીને સીધું ન સરખાવી શકાય, પહેલાં બદલવું પડે. અને પ્રી-પે કરો તો ધાર્યા કરતાં ઓછી બચત થાય, ઉપરથી ઘણી વાર ફોરક્લોઝર ચાર્જ.
એટલે દરેક લોનની સરખામણી APRથી કરો, અથવા એટલી જ રકમ અને મુદત પર કુલ કેટલું ભરવાનું છે એનાથી. હેડલાઇન રેટથી ક્યારેય નહીં. ફી ઉમેર્યા પછી પણ ફ્લેટવાળી ઓફરનો APR ઓછો નીકળે તો લઈ લો. મોટે ભાગે નહીં નીકળે.
નાની ખરીદીમાં સૌથી સસ્તી લોન ઘણી વાર લોન ન લેવી એ જ છે. ₹60,000નો ફોન 12 મહિનાની લોન પર લો તો વ્યાજ ભરો. એની સામે 12 મહિનાની RDમાં દર મહિને ₹5,000, 6.5% પર, RD કેલ્ક્યુલેટર પર ₹62,143 થાય, એટલે કે ઊલટાનું ₹2,143 કમાઓ. ગેજેટ માટે એક વર્ષ રાહ જોવી મોટે ભાગે શક્ય હોય છે.
હોમ લોન પર બેંકો ફ્લેટ રેટ નથી લગાડતી. તમારો હોમ લોન EMI પહેલેથી રિડ્યુસિંગ બેલેન્સ પર છે, જેમ હોમ લોન EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં. એ EMI મહિને મહિને કેવી રીતે બને છે એ જોવું હોય તો વાંચો EMI કેવી રીતે ગણાય છે.
કોઈ પણ ઓફર બે મિનિટમાં ચેક કરો
પાછા બાઇક શોરૂમ પર. ધારો કે ઓફર છે ₹1 લાખ, 2 વર્ષ, "9%", અને ₹1,180નો ફાઇલ ચાર્જ (₹1,000 + GST) લોનમાંથી જ કપાય. તમારી બેંકે 12% રિડ્યુસિંગ પર પર્સનલ લોન ઓફર કરી છે, 2% પ્રોસેસિંગ ફી + GST સાથે, એટલે ત્યાં ₹2,360 કપાય. બંનેને સામસામે આ રીતે મૂકો.
- કાઉન્ટર પર બે સવાલ પૂછો. "રેટ ફ્લેટ છે કે રિડ્યુસિંગ?", બરાબર આ જ શબ્દોમાં, અને "KFS બતાવશો?" રેગ્યુલેટેડ લેન્ડરે એમાં APR લખવો જ પડે, અને તમારે જોઈએ એ એક જ આંકડો છે. આ ઓફરમાં એ આશરે 17.65% આવવો જોઈએ. જવાબ મળે કે "કાગળ થઈ જાય પછી આપીશું", તો એ પણ ઘણું કહી જાય છે.
- KFS હજી નથી? ફ્લેટ EMI કાઢો. ₹1,00,000 × 9% × 2 = ₹18,000 વ્યાજ, એટલે 24 મહિનામાં ₹1,18,000, અને EMI ₹4,917.
- એ EMIને ખરા રેટમાં બદલો. Excel કે Google Sheetsમાં લખો
=RATE(24,-4916.67,100000)*12(મહિના, માઇનસ સાઇન સાથે EMI, લોનની રકમ). જવાબ આવે 16.43%. લેપટોપ નથી? ફોનમાં પર્સનલ લોન EMI કેલ્ક્યુલેટર ખોલો, ₹1 લાખ અને 2 વર્ષ નાખો, અને EMI ₹4,917 થાય ત્યાં સુધી રેટ વધારતા જાઓ. - ફી ઉમેરવા લોનની રકમ ઘટાડો. જેટલા પૈસા ખરેખર ખાતામાં આવે એ રકમ વાપરો:
=RATE(24,-4916.67,98820)*12આપે 17.65%. આ જ APR છે. બેંક માટે પણ આમ જ કરો, હાથમાં ₹97,640 અને EMI ₹4,707, તો આશરે 14.4% આવે. - પહેલાં કુલ રકમ, પછી લોન બંધ કરવાની શરત. શોરૂમની લોન બધું મળીને (EMI + ફી) ₹1,19,180ની પડે, બેંકની ₹1,15,336. પછી પૂછો કે ફોરક્લોઝર ચાર્જ કેટલો છે, કારણ કે ફિક્સ્ડ રેટ લોન પર એ લાગી શકે.
એટલે "9%"વાળી ઓફર ખરેખર 17.65% છે, અને "12%"વાળી બેંક લોન, મોટી ફી છતાં, આશરે 14.4%. ₹1 લાખની લોન પર બેંક આશરે ₹3,800 સસ્તી પડે. આમાં કંઈ અઘરું નહોતું: એક સવાલ, એક ફોર્મ્યુલા, અને હાથમાં ખરેખર કેટલા આવ્યા એ રકમ.
રાખવા જેવી ટેવ એક જ છે. "રિડ્યુસિંગ" શબ્દ વગર કહેલો કોઈ પણ રેટ, કોઈ બીજું સાબિત ન કરે ત્યાં સુધી ફ્લેટ જ માનો, અને જે દિવસે આંકડો સાંભળો એ જ દિવસે સહી ન કરો. KFS 3 વર્કિંગ ડે આપે છે. એમાંથી ઓછામાં ઓછો એક દિવસ વાપરો.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ફ્લેટ અને રિડ્યુસિંગ વ્યાજ દરમાં શું ફરક છે?
ફ્લેટ રેટમાં આખી મુદત આખી લોનની રકમ પર વ્યાજ લાગે, ભલે તમે એનો થોડો ભાગ પાછો આપી દીધો હોય. રિડ્યુસિંગ બેલેન્સ રેટમાં દર મહિને વ્યાજ ફક્ત બાકી રકમ પર લાગે. એટલે ₹1 લાખની 3 વર્ષની લોન પર એ જ '10%' ફ્લેટમાં ₹30,000 અને રિડ્યુસિંગમાં ₹16,162 વ્યાજ થાય.
ફ્લેટ રેટને રિડ્યુસિંગ રેટમાં કેવી રીતે બદલવો?
પહેલાં ફ્લેટ EMI કાઢો: (લોન + લોન × ફ્લેટ રેટ × વર્ષ) ÷ મહિના. પછી એ રિડ્યુસિંગ રેટ શોધો જેના પર EMI એટલો જ આવે, EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં રેટ બદલીને અથવા Excelમાં =RATE(મહિના,-EMI,લોન)*12થી. મોટે ભાગે રિડ્યુસિંગ રેટ ફ્લેટ રેટના 1.7થી 1.85 ગણો હોય.
ફ્લેટ 10% અને 18% રિડ્યુસિંગ એક જ છે?
લગભગ. 3 વર્ષની લોન પર ફ્લેટ 10% બરાબર 17.92% રિડ્યુસિંગ; 1 વર્ષ પર 17.97%, 2 વર્ષ પર 18.16% અને 5 વર્ષ પર 17.27%. પ્રોસેસિંગ ફી ઉમેરો તો APR હજી ઉપર જાય.
ફ્લેટ રેટવાળી લોન સારી કે રિડ્યુસિંગવાળી?
સરખા હેડલાઇન આંકડા પર રિડ્યુસિંગ બેલેન્સ હંમેશા સસ્તું પડે. પણ લોનની સરખામણી નામથી નહીં, APR કે કુલ ભરવાની રકમથી કરો. ફ્લેટ રેટ ત્યારે જ બરાબર જ્યારે ફી ઉમેર્યા પછી એનો APR બીજી ઓફર કરતાં ઓછો હોય, જે ભાગ્યે જ બને.
લોનમાં APR એટલે શું અને એ ક્યાં મળે?
APR (એન્યુઅલ પર્સન્ટેજ રેટ) લોનની વર્ષની ખરી કિંમત છે, જેમાં વ્યાજ અને પ્રોસેસિંગ ફી, લેન્ડરે લીધેલો ઇન્શ્યોરન્સ જેવા બધા ચાર્જ આવી જાય. RBIના નિયમ મુજબ 1 ઓક્ટોબર 2024થી બેંક, કો-ઓપરેટિવ બેંક કે NBFCની દરેક નવી રિટેલ લોન સાથે APRવાળું Key Facts Statement આપવું ફરજિયાત છે. સહી કરતાં પહેલાં માગો.
ફ્લેટ રેટવાળી લોન ચાર્જ વગર વહેલી બંધ થઈ શકે?
હંમેશા નહીં. પ્રી-પેમેન્ટ ચાર્જ પર RBIનો પ્રતિબંધ 1 જાન્યુઆરી 2026થી મંજૂર થયેલી, વ્યક્તિઓની બિન-ધંધાકીય ફ્લોટિંગ રેટ લોન પર છે, અને ફ્લેટ રેટ લોન સામાન્ય રીતે ફિક્સ્ડ રેટ હોય. લેન્ડર ફોરક્લોઝર ચાર્જ ત્યારે જ લઈ શકે જ્યારે એ સેંક્શન લેટર, એગ્રીમેન્ટ અને KFSમાં લખેલો હોય. અને અડધા EMI પછી પણ અડધાથી વધારે મૂળ રકમ બાકી નીકળશે.
આ લેખ Gainly ટીમે સામાન્ય માહિતી માટે લખ્યો છે, રોકાણ કે ટેક્સની સલાહ તરીકે નહીં. રેટ અને નિયમ બદલાતા રહે છે, એટલે નિર્ણય લેતા પહેલા લેટેસ્ટ ચેક કરી લેજો. કંઈ જૂનું લાગે તો અમને કહેજો. સંપર્ક
