રોકાણ

SIPનું રિટર્ન કેવી રીતે મપાય: XIRR, CAGR અને એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન

એપ એક રિટર્ન બતાવે, ફેક્ટશીટ બીજું, અને બંને તમારી ધારણાથી અલગ. SIP માટે એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન, CAGR અને XIRR કેવી રીતે કામ કરે છે, રૂપિયામાં.

બાર ચાર્ટ જેમાં ₹5,000 મહિનાની 5 વર્ષની એક જ SIP ત્રણ રીતે માપી છે: એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન 37.5%, કુલ રકમ પર CAGR વર્ષે 6.6% અને XIRR વર્ષે 12.7%
મહિને ₹5,000, 5 વર્ષ, ધારેલા 12% પર ₹4,12,432: એક જ SIP, ત્રણ રીતે માપેલી.

SIP ચાલુ કર્યાને થોડા મહિના થયા હોય અને તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એપ ખોલો, તો મોટા ભાગે બે આંકડા બાજુબાજુમાં દેખાય. એક કહે "Returns +9.3%". બીજો કહે "XIRR 35.1%". છ મહિના પછી એ જ એપ લાલ રંગમાં માઇનસ બતાવે, એટલે મનમાં થાય કે SIP ચાલુ કરી એ જ ભૂલ તો નહોતી ને.

આ બધી ગૂંચવણ એક જ પૈસાને માપવાની ત્રણ અલગ રીતમાંથી આવે છે: એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન, CAGR અને XIRR. ત્રણેય અલગ અલગ સવાલનો જવાબ આપે છે, અને એમાંથી ફક્ત એક જ એવો વાર્ષિક દર છે જેને FDની સામે મૂકી શકાય.

એક SIP, ત્રણ અલગ જવાબ

ધારો કે તમારી ₹5,000 મહિનાની સાદી SIP 5 વર્ષ ચાલી. તમે કુલ ₹3,00,000 નાખ્યા. ફંડે વર્ષે 12% આપ્યું, તો SIP કેલ્ક્યુલેટર પ્રમાણે છેલ્લે ₹4,12,432 થાય. હવે પૂછો "મને રિટર્ન કેટલું મળ્યું?" તો ત્રણ જવાબ આવી શકે.

રીતકેવી રીતે ગણાયજવાબ
એબ્સોલ્યુટ રિટર્નકમાણી ÷ રોકેલી રકમ37.5% (5 વર્ષમાં કુલ)
CAGR, ખોટી રીતેજાણે પૂરા ₹3 લાખ પહેલા દિવસે જ રોક્યા હોયવર્ષે 6.6%
XIRRદરેક હપ્તો એની પોતાની તારીખથી ગણાયવર્ષે 12.7%

પૈસા એ જ, ફંડ એ જ. 6.6% જોઈને લાગે કે SIP તો FD કરતાં પણ ખરાબ છે, અને 37.5% તો વર્ષનો આંકડો જ નથી. FD કે PPFના દરની સામે પ્રામાણિકપણે ફક્ત XIRR મૂકી શકાય.

એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન: સહેલું, પણ સમયને નથી જોતું

એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન એટલે બસ: (આજની વેલ્યુ − રોકેલી રકમ) ÷ રોકેલી રકમ × 100. ઉપરના દાખલામાં ₹3,00,000 પર ₹1,12,432ની કમાણી એટલે 37.5%.

વર્ષથી ઓછા સમયના રોકાણ પર એક નજર નાખવા માટે એ બરાબર છે. એનાથી આગળ એ ખોટું ચિત્ર બતાવે, કારણ કે પૈસા વધતાં કેટલો સમય લાગ્યો એ જોતું જ નથી. લમસમ કેલ્ક્યુલેટર પર ₹1 લાખ, વર્ષે 12% પર, 10 વર્ષમાં ₹3,10,585 થાય. એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન 210.6%. સાંભળીને લોટરી લાગી હોય એવું લાગે. હકીકતમાં એ બસ વર્ષે 12%નું કમ્પાઉન્ડિંગ છે.

આ જ રમત ઊંધી પણ ચાલે. બેંકનો RM કોઈ પ્લાન વેચતી વખતે કહે "7 વર્ષમાં તમારા પૈસા 80% વધ્યા". ગણતરી કરો તો એ આશરે વર્ષે 8.8% થાય. PPF અત્યારે 7.1% આપે છે, ટેક્સ-ફ્રી, બજારના જોખમ વગર. હવે 80% એટલું મોટું નથી લાગતું. હંમેશા પૂછો: કેટલા વર્ષમાં?

CAGR: લમસમ માટે બરાબર, SIP માટે ખોટું

CAGR (કમ્પાઉન્ડ એન્યુઅલ ગ્રોથ રેટ) એટલે એક સરખો વાર્ષિક દર, જે શરૂઆતની રકમને છેલ્લી રકમ સુધી લઈ જાય: (છેલ્લી વેલ્યુ ÷ શરૂઆતની વેલ્યુ)1 ÷ વર્ષ − 1.

એકસાથે રોકેલા પૈસા માટે એ એકદમ બરાબર બેસે. ₹1 લાખ જે 5 વર્ષમાં ₹1,76,234 થયા, એનો CAGR બરાબર 12% છે, કારણ કે દરેક રૂપિયો પૂરા 5 વર્ષ રોકાયેલો રહ્યો. ફંડના પેજ પર "1 વર્ષ, 3 વર્ષ, 5 વર્ષ" સામે જે રિટર્ન દેખાય, એ આ જ પ્રકારના લમસમ CAGR છે.

SIPમાં આ ફોર્મ્યુલા તૂટી જાય. તમારા પહેલા ₹5,000 પાંચ વર્ષ રોકાયેલા રહ્યા, છેલ્લા ₹5,000 ફક્ત એક મહિનો. સરેરાશ જુઓ તો 5 વર્ષની SIPનો એક રૂપિયો બજારમાં આશરે અઢી વર્ષ જ રહ્યો છે. ₹3 લાખ અને ₹4.12 લાખને 5 વર્ષ સાથે CAGR ફોર્મ્યુલામાં નાખો, એટલે તમે માની લો છો કે બધા પૈસા 5 વર્ષ ત્યાં પડ્યા રહ્યા. ખોટા 6.6% ત્યાંથી આવે છે. કોઈ વેબસાઇટ તમારી કુલ SIP રકમ પર "CAGR" કાઢે, તો એને બાજુ પર મૂકી દો.

XIRR: એક દર, જે દરેક હપ્તા પર ફિટ બેસે

XIRRનું પૂરું નામ છે એક્સટેન્ડેડ ઇન્ટરનલ રેટ ઓફ રિટર્ન. નામ ભૂલી જાઓ. એ એવો એક વાર્ષિક દર શોધે છે કે જો દરેક હપ્તો પોતાની તારીખથી આજ સુધી એ જ દરે વધ્યો હોત, તો કુલ રકમ બરાબર તમારી આજની વેલ્યુ જેટલી થાય. એ સાચી તારીખો સાથે ચાલે છે, એટલે છૂટી ગયેલો મહિનો, એકાદ વાર નાખેલો ટોપ-અપ કે વચ્ચે ઉપાડેલા પૈસા, બધું સંભાળી લે.

છ હપ્તાનો નાનો દાખલો (NAV કાલ્પનિક છે):

તારીખરકમNAVમળેલા યુનિટ
5 એપ્રિલ 2026₹5,000₹40125.000
5 મે 2026₹5,000₹38131.579
5 જૂન 2026₹5,000₹36138.889
5 જુલાઈ 2026₹5,000₹37135.135
5 ઓગસ્ટ 2026₹5,000₹39128.205
5 સપ્ટેમ્બર 2026₹5,000₹41121.951
કુલ₹30,000780.759

5 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ NAV ₹42 છે, એટલે હોલ્ડિંગની વેલ્યુ 780.759 × 42 = ₹32,792. કમાણી ₹2,792, એટલે કે એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન 9.3%. XIRR 35.1%.

મે અને જૂનના ઘટાડાએ તમને મદદ કરી: સસ્તામાં વધારે યુનિટ મળ્યા, એટલે તમારી સરેરાશ કિંમત યુનિટદીઠ ₹38.42 છે. પણ 35.1% કોઈ વસ્તુનું વચન નથી. XIRR વાર્ષિક દર છે, એટલે થોડા મહિનામાં થયેલી 9% કમાણીને આખા વર્ષ પર ફેલાવી દેવાય છે. શરૂઆતમાં એ ખૂબ ઉપર-નીચે થાય અને થોડાં વર્ષ પછી જ સ્થિર થાય.

એપ XIRR કેમ બતાવે છે, અને જાતે કેવી રીતે ચેક કરવું

સાચી SIP ચોખ્ખી-ચટ નથી હોતી. 5 તારીખે રજા હોય તો તારીખ ખસી જાય, ક્યારેક એક મહિનો છૂટી જાય, ક્યારેક બોનસમાંથી ₹20,000 વધારે નાખી દો. XIRR આ બધું સંભાળી લે છે, એટલે મોટા ભાગની એપ એ જ બતાવે છે.

એપવાળો આંકડો તમે Excel કે Google Sheetsમાં જાતે ચેક કરી શકો:

  1. કોલમ Aમાં દરેક હપ્તાની તારીખ લખો. કોલમ Bમાં રકમ માઇનસમાં (−5000), કારણ કે પૈસા તમારા ખિસ્સામાંથી જાય છે.
  2. છેલ્લી લાઇનમાં આજની તારીખ અને આજની વેલ્યુ પ્લસમાં લખો. વચ્ચે થોડા યુનિટ વેચ્યા હોય, તો એ રકમ પણ એની તારીખે પ્લસમાં આવશે.
  3. =XIRR(B2:B8, A2:A8) લખો (રેન્જ તમારી મૂકો) અને સેલને પર્સન્ટેજમાં ફોર્મેટ કરો.

એમાં ઓછામાં ઓછી એક માઇનસ અને એક પ્લસ વેલ્યુ જોઈએ, અને એ વર્ષને 365 દિવસનું ગણે છે (ફોર્મ્યુલા એરર આપે તો Microsoftનું XIRR હેલ્પ પેજ જુઓ).

SIP કેલ્ક્યુલેટરની એક નાની વાત

મોટા ભાગના SIP કેલ્ક્યુલેટર, અમારું પણ, વર્ષના 12%ને મહિનાના 1% ગણીને દર મહિને કમ્પાઉન્ડ કરે છે. 5 વર્ષવાળા ₹4,12,432ને XIRRમાં નાખો તો 12% નહીં, 12.68% આવે. એમાં કંઈ ખોટું નથી: મહિને 1% એટલે વાર્ષિક કમ્પાઉન્ડ દરમાં 12.68%, અને XIRR હંમેશા વાર્ષિક કમ્પાઉન્ડ દર જ બતાવે.

મતલબ એપ 12% XIRR બતાવતી હોય અને તમારે આગળનો અંદાજ કાઢવો હોય, તો કેલ્ક્યુલેટરમાં આશરે 11.4% નાખો. 11.39% પર એ જ SIP ₹4,05,557 થાય, જેનો XIRR 12.0% છે. 5 વર્ષમાં ફરક નાનો, 20 વર્ષમાં મોટો. અને 5 વર્ષનો સારો XIRR લઈને 20 વર્ષનો અંદાજ ન કાઢતા: થોડાં સારાં વર્ષ ગયાં એટલે હંમેશા 18% નહીં મળે, પ્લાનિંગ વધુમાં વધુ 10–12% પર કરો. FDમાં પણ આવું જ છે. દર ત્રણ મહિને કમ્પાઉન્ડ થતી 6.5%ની FDની FD કેલ્ક્યુલેટર પર ઇફેક્ટિવ યીલ્ડ 6.66% છે, એટલે તમારા XIRRની સરખામણી 6.66% સાથે કરો, 6.5% સાથે નહીં.

પહેલા વર્ષમાં SIP લાલ કેમ દેખાય છે

તમારા મોટા ભાગના પૈસા હજી નવા છે. બજાર એકદમ સીધું વર્ષે 12% વધે, તોય ₹5,000ની SIP 12 મહિના પછી ₹60,000 પર ₹64,047 જ બતાવે. એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન ફક્ત 6.7%, કારણ કે સરેરાશ દરેક હપ્તો આશરે સાડા છ મહિના જ રોકાયો છે. એ વર્ષમાં આશરે 7%નો ઘટાડો આવે, તો આ કમાણી ધોવાઈ જાય અને એપમાં નુકસાન દેખાય.

બજાર ઘટ્યું અને તમે એ દરમિયાન ખરીદતા રહ્યા. ધારો કે તમે નવેમ્બર 2025માં ₹100ના NAV પર ₹10,000ની SIP ચાલુ કરી, બજાર આખું વર્ષ મોટા ભાગે નીચે સરકતું રહ્યું અને એક વર્ષ પછી NAV ₹86 પર રહી. જેણે શરૂઆતમાં એકસાથે ₹1,20,000 રોક્યા, એ 14% નીચે હશે. તમારી SIPની વેલ્યુ ₹1,17,344 છે, એટલે ફક્ત 2.2% નીચે (XIRR −4.05%), કારણ કે તમારી સરેરાશ ખરીદી ₹87.95 પર થઈ. બજાર સુધરશે ત્યારે આ જ સસ્તા યુનિટ કમાઈ આપશે.

XIRR નાની હલચલને બહુ મોટી બતાવે. ₹5,000ના ત્રણ હપ્તા, 3%નો ઘટાડો, અને એપ XIRR −16.9% બતાવી શકે. એ જ SIPમાં 2%નો વધારો +13% બતાવશે. શરૂઆતના થોડા મહિના XIRRને બાજુ પર મૂકો, એબ્સોલ્યુટ આંકડો જુઓ.

શરૂઆતના નાના-મોટા ખર્ચ. દરેક ખરીદી પર 0.005% સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગે, SIPના હપ્તા પર પણ (₹5,000 પર ₹0.25), અને એક્સપેન્સ રેશિયો રોજ NAVમાંથી કપાય. અમુક એપ એક્ઝિટ લોડ કાપીને વેલ્યુ બતાવે (પહેલા વર્ષમાં ઘણી વાર આશરે 1%). 10 વર્ષમાં આનો કોઈ મતલબ નથી, પણ પહેલા વર્ષની નાની કમાણીને નાના નુકસાનમાં ફેરવી શકે.

ઇલાજ સીધો છે: SIP ચાલવા દો અને ઓછામાં ઓછા 3–5 વર્ષ પછી મૂલવો. પહેલા વર્ષે લાલ જોઈને SIP બંધ કરવી એ પહેલી ઓવર જોઈને ક્રિકેટ મેચ છોડીને ઊભા થઈ જવા જેવું છે. બજાર નીચે હોય ત્યારે જ તમારો હપ્તો સૌથી વધારે યુનિટ ખરીદે છે.

ફંડની ફેક્ટશીટ પર રિટર્ન કેવી રીતે વાંચવા

  • 1, 3 અને 5 વર્ષના આંકડા લમસમ CAGR છે. SEBIના મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જાહેરાતના નિયમો કહે છે કે પર્ફોર્મન્સ 1, 3, 5 વર્ષ અને શરૂઆતથી અત્યાર સુધીના CAGRમાં બતાવવું, સાથે ₹10,000નું એક નક્કી રોકાણ કેટલું થયું એ પણ. એક વર્ષથી ઓછા સમયના આંકડા કેવી રીતે ગણ્યા છે, એ ફૂટનોટમાં જુઓ.
  • બેન્ચમાર્કવાળી લાઇન જરૂર જુઓ. ફેબ્રુઆરી 2018થી SEBIએ ફંડોને પોતાના બેન્ચમાર્કના ટોટલ રિટર્ન ઇન્ડેક્સ (TRI) વર્ઝન સાથે સરખામણી કરવાનું કહ્યું છે, જેમાં ડિવિડન્ડ પણ ગણાય. જે ફંડ 5 વર્ષમાં પોતાના TRIને ન હરાવી શકે, એ પોતાની ફી જેટલું કામ નથી કરતું, અને એ જ કામ ઇન્ડેક્સ ફંડ સસ્તામાં કરી શકે.
  • રેગ્યુલર vs ડાયરેક્ટ. રેગ્યુલર પ્લાન ડિસ્ટ્રિબ્યુટરને કમિશન આપે છે, એટલે એનું રિટર્ન ડાયરેક્ટ પ્લાન કરતાં ઓછું હોય, ઘણી વાર વર્ષે 0.5–1.5%. તમારી પાસે જે પ્લાન છે એ જ જુઓ.
  • "as on" તારીખ બહુ મહત્વની છે. આ ટ્રેલિંગ રિટર્ન છે, એટલે કે એક તારીખથી પાછળની તરફ માપેલા. મોટી તેજી પછી તરત 1 વર્ષનો આંકડો જોરદાર દેખાય, મોટા ઘટાડા પછી તરત સાવ ખરાબ. જ્યાં AMC રોલિંગ રિટર્ન બતાવે, ત્યાં એ જુઓ: એનાથી ખબર પડે કે ફંડ કેટલું સતત રહ્યું, નહીં કે છેલ્લી તારીખ કેટલી નસીબદાર હતી. એટલે જ ફક્ત 1 વર્ષનું રિટર્ન જોઈને ફંડ ન પસંદ કરો; TRI સામે 5 વર્ષ અને એથી લાંબા રિટર્ન જુઓ.
  • SIP પર્ફોર્મન્સ ટેબલ XIRRમાં હોય છે. ઘણી ફેક્ટશીટમાં એક ટેબલ હોય છે, જે દર મહિનાના પહેલા કામકાજના દિવસે ₹10,000 રોકવાનું ધારીને પરિણામ XIRRમાં બતાવે. SIPવાળા માટે આ ટેબલ લમસમ CAGR કરતાં તમારા પોતાના અનુભવની વધારે નજીક છે.

એક જ કેટેગરીના ફંડની સરખામણી માટે AMFIનું ફંડ પર્ફોર્મન્સ પેજ સ્કીમોના રિટર્ન બાજુબાજુમાં બતાવે છે.

તમારો XIRR ફંડના 5 વર્ષના રિટર્ન સાથે કેમ મેળ નથી ખાતો

એપ કહે 9% XIRR, ફેક્ટશીટ કહે 5 વર્ષમાં 14%. મોટા ભાગે કંઈ ખોટું નથી. ફેક્ટશીટ બે નક્કી તારીખ વચ્ચેનો લમસમ CAGR બતાવે છે, તમારો આંકડો એના પર આધાર રાખે છે કે દરેક હપ્તો ક્યારે ગયો.

એક કાલ્પનિક પણ સાચા જેવો દાખલો: 3-3 વર્ષના બે ગાળા, SIPમાં મહિને ₹10,000, અને સામે શરૂઆતમાં એકસાથે રોકેલા ₹1 લાખ.

NAVએ શું કર્યુંલમસમ CAGRSIP વેલ્યુ (₹3.6 લાખ રોક્યા)SIP XIRR
પહેલા વર્ષે 30% ઘટી, પછી ત્રીજા વર્ષ સુધીમાં પાછી શરૂઆતના લેવલે0% (₹1 લાખના ₹1 લાખ જ)₹4,28,04211.56%
પહેલા વર્ષે 40% વધી, પછી બે વર્ષ સપાટ11.87% (₹1 લાખના ₹1.4 લાખ)₹3,83,3374.12%

પહેલા કેસમાં ફંડનું 3 વર્ષનું રિટર્ન શૂન્ય છે, છતાં SIP સારી રહી કારણ કે મોટા ભાગની ખરીદી સસ્તા ભાવે થઈ. બીજા કેસમાં SIPએ મોટા ભાગે તેજી પછી ખરીદી કરી. ફરક ફંડે નહીં, ટાઇમિંગે પાડ્યો.

એટલે તમારા XIRRની સરખામણી એવી વસ્તુ સાથે કરો જેનું ટાઇમિંગ તમારા જેવું હોય, જેમ કે ફંડનું SIP પર્ફોર્મન્સ ટેબલ. છૂટેલા હપ્તા, ટોપ-અપ અને તમારો પ્લાન (રેગ્યુલર કે ડાયરેક્ટ) પણ તમારા આંકડાને ફેક્ટશીટથી અલગ પાડે છે.

ટેક્સ પહેલાં, ટેક્સ પછી, મોંઘવારી પછી

એપમાં દેખાતો XIRR ટેક્સ પહેલાંનો છે. ઇક્વિટી ફંડની કમાણી પર ટેક્સ ત્યારે જ લાગે જ્યારે તમે વેચો: 12 મહિના કે એથી ઓછા રાખેલા યુનિટ પર 20%, અને એક ટેક્સ યરમાં ₹1.25 લાખથી ઉપરના લોંગ-ટર્મ ગેઇન પર 12.5% (ઇન્કમ-ટેક્સ એક્ટ, 2025નો સેક્શન 198), ઉપરથી 4% સેસ. આખી SIP એકસાથે વેચો તો છેલ્લા 12 હપ્તા શોર્ટ-ટર્મ ગણાય.

અમારી 5 વર્ષવાળી ₹4,12,432ની SIPમાં છેલ્લા વર્ષના હપ્તા પર ₹4,047નો શોર્ટ-ટર્મ ગેઇન છે, જેના પર 20.8% એટલે ₹842 ટેક્સ. આશરે ₹1.08 લાખનો લોંગ-ટર્મ ગેઇન ₹1.25 લાખની લિમિટની અંદર છે, એટલે એ વર્ષે બીજો કોઈ ઇક્વિટી ગેઇન ન હોય તો એના પર ટેક્સ નથી. હાથમાં ₹4,11,590 આવે, અને ટેક્સ પછીનો XIRR 12.68%થી ફક્ત 12.59% પર આવે. ફંડ મોટું હોય તો ટેક્સ પણ વધે; બે ટેક્સ યરમાં વહેંચીને વેચો તો ₹1.25 લાખની છૂટ બે વાર મળે. બાકીનો ટેક્સનો હિસાબ ઇન્કમ ટેક્સ કેલ્ક્યુલેટર પર જોઈ લો.

પછી આવે મોંઘવારી. ઓગસ્ટ 2026માં રિટેલ મોંઘવારી 4.82% હતી, અને પ્લાનિંગ માટે 5% ધારવું બરાબર છે. 5% મોંઘવારી સામે 12.68% XIRR એટલે વર્ષે આશરે 7.3%ની સાચી વૃદ્ધિ. 30% સ્લેબવાળાને 6.5%ની FD ટેક્સ પછી આશરે 4.5% જ આપે, જે મોંઘવારી કરતાં પણ ઓછું છે. આ સરખામણી વિગતે SIP vs FDમાં છે.

તમારી એપની સ્ક્રીન કેવી રીતે વાંચવી

હવે પાછા એ જ સ્ક્રીન પર આવીએ જેની વાત શરૂઆતમાં કરી. મોટા ભાગની એપ ફંડના કાર્ડ પર ચાર આંકડા બતાવે: ઇન્વેસ્ટેડ, કરન્ટ વેલ્યુ, રિટર્ન (રૂપિયામાં અને ટકામાં) અને XIRR. પહેલા ટેબલવાળી 5 વર્ષની SIP લઈએ અને એપ જે રીતે બતાવે એ રીતે વાંચીએ.

ઇન્વેસ્ટેડમાં ₹3,00,000 લખ્યું હોય. એ બસ તમારા બધા હપ્તાનો સરવાળો છે, અને આ એક જ આંકડો તમે બેંક સ્ટેટમેન્ટ સાથે મેળવી શકો: ₹5,000ના 60 ડેબિટ. મેળ ન ખાય તો કોઈ મહિનો છૂટ્યો છે કે ટોપ-અપ ગયો છે, અને XIRRએ એને એની તારીખે ગણી જ લીધો છે. વચ્ચે થોડા યુનિટ વેચ્યા હોય તો દરેક એપ અલગ રીતે બતાવે. અમુક એપ ફક્ત હાથમાં રહેલા યુનિટની કિંમત બતાવે, એટલે કંઈ ગુમાવ્યા વગર પણ આ આંકડો ઘટી શકે.

કરન્ટ વેલ્યુમાં ₹4,12,432. એ તમારા યુનિટ ગુણ્યા છેલ્લી જાહેર થયેલી NAV છે, જે સામાન્ય રીતે આગલા કામકાજના દિવસની હોય. એ દિવસમાં એક જ વાર બદલાય, સેન્સેક્સની દરેક હલચલ સાથે નહીં. બાજુમાં દેખાતો નાનો "1D" ફેરફાર ઘોંઘાટ છે, એને છોડી દો.

રિટર્નમાં +₹1,12,432, એટલે કે 37.5%. આ ઉપરવાળું એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન છે. રૂપિયાનો આંકડો જાણવો ગમે, પણ ટકાવારી કોઈ દર નથી, કારણ કે સમય જાય એમ એ વધતી જ રહે. આ જ SIP, એ જ સીધા 12% પર, પહેલા વર્ષ પછી ફક્ત 6.7% બતાવતી હતી, અને દસ વર્ષ પછી 37.5%થી ઘણું વધારે બતાવશે.

XIRRમાં 12.68%, રાઉન્ડ કરો તો 12.7%. ફંડ એક જેવું ચાલે તો સમય સાથે આ આંકડો ભાગ્યે જ બદલાય: એ જ સીધી SIPનો XIRR પહેલા વર્ષ પછી પણ આશરે 12.6% જ હતો. કાર્ડ પરનો આ એક જ આંકડો છે જેને FDની 6.66% ઇફેક્ટિવ યીલ્ડ કે PPFના 7.1%ની બાજુમાં મૂકી શકાય.

એટલે બંને ટકાવારી સાથે વાંચો, અને કઈ પર ભરોસો કરવો એ SIP કેટલી જૂની છે એના પરથી નક્કી કરો. પહેલાં એક-બે વર્ષમાં પૈસા બહુ નવા છે અને XIRR બહુ ઉછળે છે; ત્યારે −15% કે +35% લગભગ કંઈ નથી કહેતું, એટલે એબ્સોલ્યુટ આંકડો જોઈને આગળ વધો. આશરે ત્રણ વર્ષ પછી XIRRનો કંઈક અર્થ થવા લાગે. ત્યારે એને ફંડના SIP પર્ફોર્મન્સ ટેબલ, TRI બેન્ચમાર્ક, તમારા પ્લાન (રેગ્યુલર કે ડાયરેક્ટ) અને આશરે 5% મોંઘવારી સામે મૂકીને જુઓ.

સ્ક્રીન એક વાત નહીં કહે: તમે જે માટે બચાવો છો, એના માટે મહિને ₹5,000 પૂરતા છે કે નહીં. એ લક્ષ્યનો સવાલ છે, રિટર્નનો નહીં. ₹1 કરોડ માટે કેટલી SIP જોઈએ એ હિસાબ કરવો, કે રિટાયરમેન્ટ કેલ્ક્યુલેટર ચલાવી જોવું, મોટા ભાગે XIRRને ફરી ફરી જોવા કરતાં વધારે કામનું છે. રકમ ઓછી પડતી હોય તો સ્ટેપ-અપ SIP સૌથી સહેલો ઉપાય છે.

SIP થોડાં વર્ષ જૂની થાય, પછી વર્ષમાં એક-બે વાર XIRR જોવો પૂરતો છે. પગાર વધારો આવે ત્યારે જોવો સારો, કારણ કે ત્યારે જ SIP વધારવાની પણ હોય. રોજ એપ ખોલવાથી એ જલદી નહીં વધે.

વારંવાર પૂછાતા સવાલ

SIPમાં XIRR એટલે શું?

XIRR એ એક વાર્ષિક રિટર્ન છે, જે તમારા દરેક SIP હપ્તાને એની પોતાની તારીખથી ગણીને આજની વેલ્યુ સાથે મેળવે છે. એ સાચી તારીખો સાથે ચાલે છે, એટલે છૂટેલા મહિના, ટોપ-અપ અને વચ્ચે ઉપાડેલા પૈસા બધું સંભાળી લે. એટલે જ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એપ સીધા પર્સન્ટેજને બદલે XIRR બતાવે છે.

CAGR અને XIRRમાં શું ફરક છે?

CAGR ત્યારે બરાબર છે જ્યારે બધા પૈસા એક જ દિવસે રોકાયા હોય, જેમ કે લમસમ. XIRR ત્યારે, જ્યારે પૈસા અલગ અલગ તારીખે જાય, જેમ કે SIP. લમસમમાં બંનેનો જવાબ એક જ આવે. SIPની કુલ રકમ પર CAGR કાઢો તો રિટર્ન ઘણું ઓછું દેખાય: ₹4,12,432વાળી 5 વર્ષની ₹5,000ની SIPનો CAGR 6.6% દેખાય, જ્યારે XIRR 12.7% છે.

પહેલા વર્ષમાં મારી SIP નેગેટિવ રિટર્ન કેમ બતાવે છે?

પહેલા વર્ષમાં તમારા મોટા ભાગના પૈસા થોડા મહિના જ જૂના હોય, એટલે બજાર 12% આપે તોય એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન આશરે 6.7% જ થાય, અને 7%નો ઘટાડો એને ધોઈ નાખે. XIRR નાની હલચલને પણ મોટી બતાવે, 3%નો ઘટાડો −17% દેખાઈ શકે. SIP ચાલુ રાખો અને 3–5 વર્ષ પછી મૂલવો.

ઇક્વિટી SIPનો સારો XIRR કેટલો ગણાય?

લાંબા ગાળે ડાઇવર્સિફાઇડ ઇક્વિટી ફંડમાંથી વર્ષે આશરે 10–12%ની અપેક્ષા બરાબર છે, પણ એની ગેરંટી નથી. તમારા XIRRની સરખામણી એ જ ગાળામાં ફંડના TRI બેન્ચમાર્ક સાથે કરો, અને FDની ઇફેક્ટિવ યીલ્ડ સાથે (6.5%ની FD પર આશરે 6.66%). પહેલાં એક-બે વર્ષમાં XIRRનો બહુ અર્થ નથી.

Excelમાં SIPનો XIRR કેવી રીતે કાઢવો?

એક કોલમમાં દરેક હપ્તાની તારીખ અને બાજુની કોલમમાં રકમ માઇનસમાં લખો. છેલ્લે આજની તારીખ સાથે આજની વેલ્યુ પ્લસમાં લખો. પછી =XIRR(રકમની રેન્જ, તારીખની રેન્જ) લખો અને સેલને પર્સન્ટેજમાં ફોર્મેટ કરો.

મારી SIPનો XIRR ફંડના 5 વર્ષના રિટર્નથી અલગ કેમ છે?

ફેક્ટશીટના 1, 3 અને 5 વર્ષના રિટર્ન બે નક્કી તારીખ વચ્ચેના લમસમ CAGR છે. તમારો XIRR એના પર આધાર રાખે કે દરેક હપ્તો ક્યારે ગયો, કોઈ મહિનો છૂટ્યો કે ટોપ-અપ થયો, અને તમારી પાસે રેગ્યુલર પ્લાન છે કે ડાયરેક્ટ. સરખામણી ફંડના SIP પર્ફોર્મન્સ ટેબલ સાથે કરો.

આ લેખ Gainly ટીમે સામાન્ય માહિતી માટે લખ્યો છે, રોકાણ કે ટેક્સની સલાહ તરીકે નહીં. રેટ અને નિયમ બદલાતા રહે છે, એટલે નિર્ણય લેતા પહેલા લેટેસ્ટ ચેક કરી લેજો. કંઈ જૂનું લાગે તો અમને કહેજો. સંપર્ક